ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٣٤ - فريد خراسان
خود از اين كتاب اجمالا نگارش يافته است و شايد در ضمن شرح حال وصال شيرازى نيز مذكور گردند.
فريد خراسان
حسن يا حسين يا ابو الحسن ابن ابى القاسم زيد بن حسين يا محمد بيهقى و يا خود نامش حسن و پدرش حسين و يا بنوشته ذريعة ابو الحسن على بن ابو القاسم زيد بن محمد است. بهرحال از اكابر و متبحّرين علماى اماميّه اواسط قرن ششم هجرت و عالمى است فاضل متكلّم متبحّر معروف بفريد خراسان و از اجلّاى مشايخ ابن شهراشوب (متوفّى بسال ٥٨٨ ه ق- ث ف ح) و نخستين كسى است كه كتاب مستطاب نهج البلاغة را شرح كرده است چنانچه موافق نقل مستدرك الوسائل گويد كه احدى از فضلاى سلف اين كتاب را شرح نكرده و چند چيز مانع از اين خدمت گرديده است چنانچه كسى كه در اصول متبحّر بوده در علم امثال و لغت قصور داشته و كامل در آنها نيز از اصول طبّ و حكمت و علوم اخلاق بيگانه بوده و كسى هم كه در همه اينها بدرجه كمال رسيده در تواريخ و وقايع ايّام عرب اطّلاعى نداشته و كسانى هم كه در تمامى مراتب مذكوره متبحّر بودهاند در نسبت دادن مندرجات نهج البلاغة بحضرت امير المؤمنين ع شبههناك بوده و اعتقادى بكلام آنحضرت بودن آنها نداشته و برخى هم با استكمال مقدمات مذكوره در توفيق كه از كنوز مخفيّه الهيّه است برويشان بسته شده و موفق باين خدمت مهم دينى نگرديدهاند و بعد از اين جمله گويد كه من در اين خدمت و شرح اين كتاب متقدّم بهمهكس ميباشم. مقصود از نقل اين جمله همانا استيناس اذهان اهل علم بيك هزارم عظمت اين كتاب مستطاب و تذكّر مقامات علمى و فضلى و كمالى شارح آن ميباشد كه بالاجمال حاوى فروع و اصول و جامع معقول و منقول بوده و در ادبيّات و رياضيّات و علم امثال و لغت و طبّ و اخلاق و حكمت و تواريخ و سير باخبر و متبصّر و متبحّر بوده و مؤسّس سنّت حسنه شرح مذكور ميباشد. جزاه اللّه عن الاسلام و عن امير المؤمنين ع آلاف جزاء و از تأليفات او است:
١- اسامى الادوية و خواصها و منافعها كه بعنوان تفاسير العقاقير معروف است