ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣١٨ - فردوسى طوسى
در ذريعه گويد: مثنوى جمشيد و خورشيد از منظومات شاعر اديب متخلّص به فرخ است پس گويد گمان دارم كه اين فرخ ناظم مثنوى مذكور همان فرخ زند مذكور فوق است كه در مجمع الفصحا بشرح حالش پرداخته است.
(ص ١٣٣ ج ٥ ذريعه و ٣٨٣ ج ٢ مع)
فرخى
على بن قلوع- يا جولوغ سيستانى يا ترمدى، از اكابر شعراى ايرانى عهد سلطان محمود غزنوى و از شاگردان عنصرى سالف الترجمة بود، در علوم ادبيّه حظّى وافر داشت، موسيقى هم آموخته و اشعار نغز و طرفه گفته و با صوتى دلكش ميخواند، همواره مورد عنايات سلطان معظّم بود تا آنكه از مقرّبين و ندماى دربارى گرديده و مال بسيارى اندوخت و كتاب ترجمان البلاغة كه حاوى صنايع بديعيّه ميباشد از آثار قلمى او است و چنانچه در محل خود مذكور شد رشيد وطواط هم كتاب حدائق السحر خود را در مقام معارضه با همين كتاب ترجمان البلاغة تأليف داده است. ديوان اشعار فرخى نيز در ماوراء النهر مشهور بوده و گويند اشعار متنبّى از شعراى عرب و فرخى از شعراى عجم مسلّم عموم اهل فنّ ميباشد و از اشعار فرخى است:
تا پرند نيلگون بر روى پوشد مرغزار |
پرنيان هفترنگ اندر سر آرد كوهسار |
|
خاك را چون ناف آهو مشگ زايد بيقياس |
بيد را چون پر طوطى برگ رويد بىشمار |
|