گريستند. در مرتبه سيّمى بعد از تغيير تركيب، بمجرّد نواختن همه‌شان حتى دربانان بخواب رفتند پس فارابى ايشانرا بدان حال گذاشته و بيرون رفت. فارابى علاوه بر منطق و موسيقى كه استاد كل آن دو علم بوده و آلت قانون نام از آلات مشهوره طرب را اختراع نموده است كتابهاى بسيارى در فنون متنوعه نگارش داده كه محل استفاده فحول ارباب معقول و باكثر السنه خارجه ترجمه شده‌اند.

١- آراء اهل المدينة الفاضلة و المدينة الجاهلة و المدينة الفاسقة و المدينة المبدلة و المدينة الضالة كه در مصر و ليدن چاپ و در ذريعه از چندين موضع اين كتاب استظهار كرده كه فارابى شيعه امامى مذهب و بعصمت ائمه طاهرين عليهم السلام معتقد بوده است ٢- الابانة عن غرض ارسطو طاليس فى كتاب ما بعد الطبيعة و ظاهرا همان كتاب اغراض مذكور در ذيل است ٣- ابطال احكام النجوم ٤- اثبات المفارقات الاربعة كه در حيدرآباد هند در هشت صفحه چاپ شده است ٥- الاجتماعات المدنية ٦- احصاء العلوم كه در مصر چاپ شده و در موضوع خود بى‌نظير و محتاج اليه طالب علم است ٧- احصاء القضايا ٨- اخلاق فارابى كه دو نسخه از آن در كتابخانه اياصوفياى استانبول برقم ٢٨٢٠ و ٢٨٢٢ يكى بنام اخلاق و ديگرى بنام الالفاظ الافلاطونية و تقويم سياسة الملوكية موجود است ٩- ادب الجدل ١٠- اسباب السعادة ١١- اغراض ارسطوطاليس كه در حيدرآباد دكن چاپ و حاوى تحقيق مقالات كتاب حروف نام خود و تحقيق غرض ارسطو در كتاب ما بعد الطبيعة است ١٢- الالفاظ الافلاطونية رجوع باخلاق فارابى مذكور فوق شود ١٣- الايقات ١٤- البرهان ١٥- تحصيل السعادة در حكمت و در حيدرآباد دكن چاپ شده است ١٦- التعليقات فى الامور العامة و بعض الطبيعيات كه در حيدرآباد دكن چاپ شده است ١٧- التعليم الثانى كه فلسفه يونانى را در آن مهذب كرده است ١٨- التنبيه على سبيل السعادة ١٩- التوطئة فى علم المنطق ٢٠- الثمرة المرضية فى بعض الرسالات الفارابية كه چندين رساله فارابى در ليدن و مصر بهمين اسم چاپ شده است ٢١- الجزء ٢٢- الجمع بين رأيى الحكيمين افلاطون و ارسطوطاليس در حدوث عالم و اثبات صانع و نفس و عقل و مجازات خير و شر و غير اينها و با شرح حكمة الاشراق چاپ شده است ٢٣- الجن و حال وجودهم ٢٤- جوامع السياسة ٢٥- جوامع كتاب نواميس افلاطون ٢٦- جوامع كتب المنطق ٢٧- الجوهر ٢٨- حركة الفلك و انها سرمدية ٢٩- الحروف ٣٠- الخطابة ٣١- رسائل الفارابى كه همان ثمره مرضيه مذكور فوق است ٣٢- السياسة المدنية در اقتصاد سياسى ٣٣- شرح الفصوص كه كتاب فصوص الحكمة خود را شرح كرده است ٣٤- علم المزاج و يك نسخه از آن در كتابخانه پترسبورگ برقم ٤٨٤ موجود است ٣٥- عيون المسائل در منطق ٣٦- فصوص الحكمة ٣٧- القياس ٣٨- مبادى آراء اهل المدينة الفاضلة كه بنام آراء اهل المدينة مذكور شد