بود و در آن حال مردم مضطرب[٥٨-پ]شوند و علم ضرورى حاصل آيد،انكار بعث از ايشان مصوّر نبود. وَ لاٰ إِلىٰ أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ ،و نه با اهل خود رجوع توانند كردن [١].

و در خبر است [٢]كه رسول-عليه السّلام-گفت:سه نفخ باشد و سه‌بار در صور دردمند [٣]:يكى نفخۀ فزع باشد و يكى نفخۀ صعق،و يكى نفخۀ احياء،و هر سه در قرآن هست.اما نفخۀ اولى بقوله: يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ [٤]...،و دوم آن‌كه گفت: وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلاّٰ مَنْ شٰاءَ [٥]...نفخۀ سه‌ام [٦]قوله: ...ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرىٰ فَإِذٰا هُمْ قِيٰامٌ يَنْظُرُونَ [٧].به يك نفخه بترسند و به ديگرى بميرند و سه ديگر [٨]زنده شوند.

و كذلك [٩]قوله: وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذٰا هُمْ مِنَ الْأَجْدٰاثِ إِلىٰ رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ ، «اذا»مفاجات است كه تو بينى ايشان از گورها پيش خداى مى‌روند.و النّسول و العسلان [١٠]،سرعة المشى كمشى الذّئب.[قال الشاعر:

عسلان الذّئب يمشى قاربا برد اللّيل عليه فنسل] [١١]
قال [١٢]امرؤ القيس:

فسلّي [١٣]ثيابى من ثيابك تنسلى
[١٤] و در خبر هست كه ميان نفخ اوّل تا دوّم چهل روز باشد و از دوّم تا سه‌ام چهل سال باشد.

قٰالُوا يٰا وَيْلَنٰا ،گويند،عند آن حال كه از گور [١٥]برخيزند،اين كافران:يا ويلنا، اى‌واى ما! مَنْ بَعَثَنٰا مِنْ مَرْقَدِنٰا ،ما را كه بر انگيخت از اين خوابگاه ما؟آنگه گويند: هٰذٰا مٰا وَعَدَ الرَّحْمٰنُ ،اين آن است كه خداى تعالى ما را وعده داده است، و پيغامبران راست گفتند در اين وعده كه ما را دادند.

[١] -دا:توانند رجوعى كردن.

[٢] -دا،آج،لب:هست.

[٣] -دا،آج،لب:دمند.

[٤] -سورۀ نمل(٢٧)آيۀ ٨٧،اصل قرآن: يَوْمَ يُنْفَخُ...

[٧] [٥] -سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٦٨.

[٦] -دا:سوم،آج،لب:سيوم.

[٨] -دا:به سديگر،آج،لب:پس به ديگر.

[٩] -دا،آج،لب:و ذلك.

[١٠] -اساس:و النّسلان،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.

[١١] -اساس و آب،ندارد،از دا،افزوده شد.

[١٢] -دا،آج،لب:و قال.

[١٣] -آج،لب:نسلى.

[١٤] -آج،لب:تنسلى.

[١٥] -دا،آج،لب:گورها.