روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٣ - ترجمه
اىدريغ بر بندگان!نمىآيد به ايشان هيچ پيغامبرى و الّا ايشان از او فسوس مىدارند.
نمىبينند كه چند هلاك كرديم پيش ايشان [١]از خلايق كه ايشان با ايشان نمىآيند؟ و نيستند مگر جملۀ ايشان جماعتى نزديك ما حاضر كرده.
قوله تعالى: يس ،قرّا در اين كلمت خلاف كردند:حمزه و كسائى و جماعتى [٢]و خلف و عاصم در بيشتر روايات [٣]ياسين خواندند،جز كه كسائى امالۀ صريح كرد و ديگران از اينان[٥٠-ر]بين بين،و باقى قرّاء اماله نكردند به«يا»مفتوح خواندند،و ابو عمرو[و]حمزه و ابو جعفر و عاصم در بيشتر روايت اظهار«نون»كردند از ياسين و«نون»ساكن خواندند.و راويان،نافع و ابن كثير در اين مختلف شدند و در شاذّ،قرّاء شواذّ به فتح«نون»و ضمّ و كسر او خواندند،تشبيها به اين و منذ و امس [٤].
مفسّران در معنى او خلاف كردند،بعضى گفتند:قسم است،عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه يا انسان،به لغت طىّ،يا آدمى.ابو العاليه گفت:يا رجل، اى مرد!سعيد جبير گفت:يا محمّد،دليلش قوله: إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ [٥]،و قوله:
سلام على آل ياسين [٦] .
و قال السّيد الحميرى:
يا نفس لا تمحضى [٧]بالنّصح مجتهدا
على المودّة الّا آل ياسينا
أبو بكر ورّاق گفت:يا سيّد البشر [٨].اگر گويند چرا«يس» [٩]آيتى مىشمارند و«طس»نمىشمارند،گوييم:براى آنكه«طس»بر وزن«قابيل»و«هابيل»است.
[١] -دا،آج،لب:پيش از ايشان.
[٢] -كذا در اساس آب،دا،آج،لب:ندارد.
[٣] -دا،آج،لب افزوده:به امالۀ الف.
[٤] -با توجه به نسخه بدلها افزوده شد.
[٥] -سورۀ يس(٣٦)آيۀ ٣.
[٦] -سورۀ صافّات(٣٧)آيۀ ١٣٠.
[٧] -اساس:يمحضى،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[٨] -اساس:اليسر،به قياس با نسخۀ دا،تصحيح شد.
[٩] -كذا در اساس،آب و دا،آج،لب:يس.