آنگه گفت: وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ إِلاّٰ كَافَّةً لِلنّٰاسِ ،حق‌تعالى گفت: وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ ،و ما نفرستاديم تو را اى محمّد، إِلاّٰ كَافَّةً ،الّا منع‌كننده و بازدارنده مردمان را به نهى و وعظ و زجر و حدّ و تأديب و تعزير،و«ها»براى مبالغه آورد كقولهم:علاّمه و نسّابه،و اين قول به ظاهر آيت لايق‌تر است.و قول [١]ديگر آن‌كه وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ إِلاّٰ كَافَّةً ،اى،عامّة.ما تو را به مردم نفرستاديم الّا عامّ و جمله به عرب و عجم و هند و روم و ترك و جمله آدميان.و اصل كلمه از كفّ است و هو المنع.

و اين كنايه باشد از عموم و اجتماع براى آن‌كه اذا اجتمعوا ازدحموا و كفّ بعضهم بعضا فما منهم [٢]الّا كافّة مانعة لصاحبه.

عبد اللّه عبّاس روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه گفت:مرا پنج چيز دادند و به اين فخر آرم [٣]:يكى آن‌كه مرا به سياه و سپيد فرستادند.دوم كه [٤]زمين را به طهور و مسجد من كردند[٢٨-پ]تا از خاكش تيمّم كنم و هركجا خواهم نماز كنم.و غنيمت مرا حلال كردند و پيش از من حلال نبود كس را.و مرا به ترس يارى كردند [٥]تا ترس من يك‌ماهه راه مى‌رود از پيش من.و مرا شفاعت دادند و من آن را ذخيره كرده‌ام براى گناهكاران از امّت من،و شفاعت من برسد-ان‌شاءاللّه -به هر بنده‌اى كه به خداى شرك نياورده باشد. وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ النّٰاسِ لاٰ يَعْلَمُونَ .و لكن بيشتر مردمان نمى‌دانند ازآن‌كه انديشه نمى‌كنند [٦].

وَ يَقُولُونَ ،مى‌گويند،يعنى كافران و منكران بعث و نشور: مَتىٰ هٰذَا الْوَعْدُ ، اين وعدۀ قيامت كى خواهد بودن اگر چنان كه راست مى‌گويى؟ قُلْ ،بگو اى محمّد: لَكُمْ مِيعٰادُ يَوْمٍ لاٰ تَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ سٰاعَةً وَ لاٰ تَسْتَقْدِمُونَ ،كه شما را ميعاد روزى خواهد بودن كه شما را از آن هيچ تقديم و تأخيرى نكند [٧]يك ساعت نه فرا پيش دارند و نه بازپس دارند.

وَ قٰالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهٰذَا الْقُرْآنِ ،آنگه حكايت قول كافران كرد كه

[١] -آج،لب:قولى.

[٢] -دا:فما بينهم.

[٣] -دا:فخر نمى‌كنم.

[٤] -دا،آج،لب:آن‌كه.

[٥] -آج،لب:يارى دادند.

[٦] -دا،آج،لب:نمى‌كنند.

[٧] -دا،آج،لب:نكنند.