روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠ - ترجمه
تعالى داند آنچه [١]در دلهاى شما چيست،از ميل به زنان و تفضيل بعضى بر بعضى.
وَ كٰانَ اللّٰهُ عَلِيماً حَلِيماً ،و خداى-جلّ جلاله-دانا و بردبار بوده است [٢].
لاٰ يَحِلُّ لَكَ النِّسٰاءُ مِنْ بَعْدُ .قرّاى بصره خواندند:لا تحلّ،به«تا»ى تأنيث و دگر قرّا به«يا»خواندند،لتقدّم الفعل.گفت:حلال نباشد تو را زنان ازاينپس.و قوله: مِنْ بَعْدُ ،اى،من بعد هؤلاء النّساء التّسع،از پس اين نه زن كه [٣]ايشان را اختيار كردى و ايشان خداى را و تو را اختيار كردند،بر اين قناعت بايد كردن تو را.اين قول عبد اللّه عبّاس است و قتاده.عكرمه گفت و ضحّاك [٤]:معنى آن است كه حلال نباشد [٥]از زنان الّا آنان كه ما حلال كرديم تو را،فى قوله: إِنّٰا أَحْلَلْنٰا لَكَ أَزْوٰاجَكَ - الآية.
يكى از جمله انصاريان گفت،من ابىّ كعب را گفتم كه:اگر از اين زنان رسول را يكى را [٦]يا دو را وفات آمدى،رسول به عوض ايشان زن توانستى كردن گفت:چه منع بود او را از آن؟گفتم،قوله تعالى: لاٰ يَحِلُّ لَكَ النِّسٰاءُ مِنْ بَعْدُ گفت:خداى [٧]ضربى زنان را بر او حلال كرده است،فى قوله: إِنّٰا أَحْلَلْنٰا لَكَ أَزْوٰاجَكَ -الآية.اول اين آيت آمد،آنگه گفت:بيرون از اين نوع[٥-ر]كه در آيت هست تو را حلال نيست از زنان.ابو صالح گفت:معنى آن است كه خداى تعالى او را فرمود كه:هيچ زن اعرابى را و هيچ زن غريب را نكاح مبند و نكاح بر زنان خود بند [٨]از دختران عمّ و عمّه و خال و خاله،چندان كه باشند و اگر سيصد بود.
سعيد جبير گفت و مجاهد:معنى آن است كه تو را حلال نهاند زنان،جز زنان مسلمانان.فامّا جهودان و ترسايان [٩]و مشركان حرام باشند بر تو،و نشايد كه ايشان مادر مؤمنان باشند.
[١] -دا،آج،لب:كه.
[٢] -آب:بردبار است،آج،لب:بردبار بود.
[٣] -دا،آج،لب،افزوده:تو.
[٤] -دا:و قتاده و عكرمه،و ضحاك گفت:
[٥] -دا،آج،لب،افزوده:تو را.
[٦] -دا:اگر اين زنان رسول يكى را،آج،لب:اگر اين زنان رسول را يكى را.
[٧] -آج،لب،افزوده:تعالى.
[٨] -دا:و نكاحبند،باز قوم خود بند،آج،لب:نكاح بر زنان قوم خود بند.
[٩] -دا:ترسا آن.