روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٩ - ترجمه
أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي ،يعنى دعوت با اين دين من مىكنم و آنان كه بر دين و ملّت مناند، همچونين [١]دعوت با اين دين كنند،اين قول كلبى است و ابن زيد.بعضى دگر گفتند:معنى آن است كه من بر هدايت و بصيرتم و اتباع من نيز همچونين [٢].عبد اللّه عبّاس گفت:مراد صحابۀ رسولند كه ايشان بر نكوتر طريقتىاند و فاضلتر هدايتى،و معدن علم بودند و كنز ايمان و لشكر خداى رحمان. وَ سُبْحٰانَ اللّٰهِ و منزّه است خداى ازآنكه به او [٣]شرك آرند.آنگه گفت: وَ مٰا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، اگر شما مشركى [٤]،من نيستم از جملۀ ايشان.
آنگه حقتعالى به ردّ بر آنان كه گفتند:خداى چرا پيغامبر از بشر [٥]فرستاد و چرا پيغامبران او فريشتگان نبودند؟و نشايد كه خداى تعالى رسالت دهد [٦]آدمى را، گفت:بگو اين محمّد كه: وَ مٰا أَرْسَلْنٰا ،ما نفرستاديم از پيش تو، إِلاّٰ رِجٰالاً ،الّا مردانى را از جملۀ آدميان،دون فريشتگان، مِنْ أَهْلِ الْقُرىٰ ،از اهل شهرها دون اهل باديه،كه مردمان شهرها عاقلتر و رحيمتر [٧]و مجرّبتر باشند. أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ ،اين كافران جاحدان در زمين نمىروند و سفر نمىكنند تا بنگرند عاقبت آنان كه پيش [٨]ايشان بودند؟و همان كردند كه ايشان مىكنند از كفر و تكذيب كه ما با ايشان چه كرديم از عذاب استيصال به انواع عذاب،و به آن [٩]اعتبار برگيرند! وَ لَدٰارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ ،و سراى بازپسين كه سراى ثواب است بهتر باشد متّقيان را كه اداى واجبات كنند و از معاصى اجتناب [١٠]كنند، أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ [١١]،خرد ندارند اينان،يا خرد كار نمىبندند؟امّا قوله: وَ لَدٰارُ الْآخِرَةِ ،اضافت كرد دار را با آخرت،لاختلاف اللّفظين،كقوله تعالى: إِنَّ هٰذٰا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ [١٢]،و قولهم [١٣]:عام الاوّل و بارحة الاولى و يوم الخميس و ربيع الآخر،و اين جمله به منزلت اضافة الشّىء الى نفسه
[٢] [١] .همۀ نسخه بدلها:همچنين.
[٣] .قم،مل:با او.
[٤] .مل:مشركانيد.
[٥] .مل:از پس.
[٦] .مل+جز.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:حليمتر.
[٨] .مل+از.
[٩] .مل:تا به آن.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز آج:احتراز.
[١١] .اساس و بسيارى از نسخه بدلها:يعقلون،ترجمه و تفسيرهم با توجّه به همين ضبط صورت گرفته است.
[١٢] .سورۀ واقعه(٥٦)آيۀ ٩٥.
[١٣] .مل:قوله.