روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢ - ترجمه

حكايت كرد كه يعقوب گفت: فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً ،«نون»براى آن بيفتاده است كه جواب نهى است به«فا» [١]،و محلّ او نصب است و عمل به اضمار«أن»كند.و كسائى خواند-الّا به روايت ابو الحارث-و قتيبه و ابن البريدى [٢]و العبسى [٣]:

«رؤياك»به اماله،و باقى قرّاء به تفخيم.و قوله: يٰا بُنَيَّ ،در او سه«يا»است:

«يا»ى اصلى و«يا»ى تصغير و«يا»ى اضافت.آنگه«يا» [٤]ى اضافت بيفگندند و قناعت كردند از او به كسره،و يك«يا»را در ديگر ادغام كردند.و امّا كسر«يا»و فتح او دو لغت است،يقال:يا بنىّ و يا بنىّ،كسر براى آن تا دليل حذف«يا»ى اضافت كند،و فتح لكونه أخفّ الحركات [٥]،أو لما ذكرنا في قوله:يا أبت بالفتح.و «كيد»طلب أذى و رنج باشد از صاحب غيظ مر غيرى را.آنگه حق‌تعالى حكايت كرد از يعقوب كه او بر سبيل مثل در ميان قصّه گفت إِنَّ الشَّيْطٰانَ ،كه ديو مر آدمى را دشمنى است آشكارا.و اين«لام»اضافت است يقال:هو أب لك و أخ لك و ولىّ لك و عدوّ لك.و معنى«لام»اضافت آن است كه چون اين«لام»بيفگنى اضافت حاصل باشد [٦]،آنگه در معنى او دو وجه بود:يكى آن‌كه شيطان ايشان را اغرا كند به كيد با تو كه شيطان دشمنى است آشكارا آدمى را،و وجه [٧]دگر آن‌كه مراد خود ايشان‌اند ايشان را شيطان او خواند چون با او فعل شيطان كردند و از شياطين انس بودند.كمال قال: شَيٰاطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ [٨]قوله: وَ كَذٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ -الآية،اجتباء و اصطفاء و اختيار [٩]هر سه [١٠]يكى باشد.اين هم حكايت است از يعقوب-عليه السّلام-كه او مى‌گويد در تعبير خواب يوسف كه خداى تعالى تو را برگزيند و تو را تأويل احاديث در آموزد،و اصل «اجتباء»من جباية الخراج باشد،إذا اخلصته لنفسك او لغيرك،و مراد تعبير خواب است بقول: وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحٰادِيثِ ،فى قول مجاهد و قتاده.و ابن زيد