روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٥ - ترجمه
يعنى ايشان حسود را چنان به خشم آرند تا هر ده انگشت برايشان بگزد،و قال آخر فى هذا المعنى:
قد افنى انامله ازمة
فاضحى يعضّ علىّ الوظيفا
وَ قٰالُوا إِنّٰا كَفَرْنٰا بِمٰا أُرْسِلْتُمْ بِهِ
،و گفتند:اين كافران پيغامبران را كه:ما كافريم به آنچه شما را به آن فرستادهاند،و ما در شكّيم از آنچه شما ما را با آن دعوت مىكنى،شكّى مريب،يعنى موجب ريبت و تهمت.
قٰالَتْ [١]رُسُلُهُمْ ،پيغامبران ايشان را جواب دادند و گفتند: أَ فِي اللّٰهِ شَكٌّ ،در خداى شكّى هست كه آفريدگار آسمانها و زمينهاست؟براى آن گفتند كه ايشان مقرّ بودند كه:آسمان و زمين خداى آفريد نه بتان جماد،فى قوله: وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللّٰهُ [٢]... ،آنگه گفتند:اين خداى-كه در او شك نيست و آفرينندۀ آسمانها و زمين است-مىخواند شما را تا بيامرزدتان.و قوله: مِنْ ذُنُوبِكُمْ ،اولىتر آن است كه«من»صله باشد،و سيبويه گفت:نشايد در [٣]موجب «من»زيادت كردن.و ابو على گفت:تبعيض است،و گروهى گفتند:«من»بدل است،يعنى با مغفرت بدل كند از گناه شما[٦١-ر].و آنكه گفت:«من» تبعيض است،گفت:تا بعضى گناهانتان بيامرزد،و شايد كه«من»،تبيين باشد و شما را تأخير كند تا به وقتى مسمّى و نام برده،يعنى آجال وفات [٤]ايشان و وقت مرگشا [٥]تا تعجيل نبايد كردن عذاب برايشان به كفرشان پيش حلول اجل مرگشان [٦]، ايشان جواب دادند پيغامبران را و گفتند:شما هم چون [٧]ما آدميانى،فريشتگان نهاى [٨]،و غرض شما در اين آن است تا ما را از دين و طريقت پدران ما برگردانى و از معبودانى كه ايشان مىپرستيدند [٩].بر اين دعوى كه مىكنى حجّتى روشن بيارى.
رسولان ايشان را جواب دادند و گفتند:همچنين است،ما آدميانيم همچون شما
[١] .كذا در اساس و همۀ نسخه بدلها،قرآن مجيد+لهم.
[٢] .سورۀ لقمان(٣١)آيۀ ٢٥ و زمر(٣٩)آيۀ ٣٨.
[٣] .قم:كه.
[٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل:اوقات آجال.
[٥] .مرگشا مرگشان،همۀ نسخه بدلها:مرگشان.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل:آجالشان.
[٧] .قم،آو،بم،آب،آز:همچون،آج،لب:همچو.
[٨] .آو،بم،آج،لب:فرشتگان نه،آب،آز:نهايد.
[٩] .آو،بم،مىپرستدند.