آنگه يعقوب-عليه السّلام-پسران را گفت: يٰا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ ،اى پسران من!بروى و خبر يوسف و برادرش بجوى و بپرسى و تفحّص كنى و«تحسّس»،تفعّل باشد از«حسّ»،يقال:تجسّس و تحسّس و تبحّث و تفحّص،اذا تطلّبت [١]،پس تحسّس،طلب چيزى باشد به حاسّه،و اين لفظ براى مبالغت باشد در طلب. وَ لاٰ تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللّٰهِ ،نوميد مشوى از رحمت خداى و راحت او.و «الرّوح»،الفرج [٢]،و آن نفعى باشد مقرون به لذّت و اصل و اشتقاق او من الرّيح الّتى فيها الرّاحة،از بادى باشد كه در او راحت [٣]بود. إِنَّهُ لاٰ يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللّٰهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكٰافِرُونَ ،چه آيس و نوميد نشود از رحمت خداى الّا گروه كافران.و اين آيت دليل مى‌كند بر آنكه فاسق از رحمت خداى نوميد نباشد،و الّا آيت از فايده بشود.

فَلَمّٰا دَخَلُوا عَلَيْهِ ،در كلام حذفى هست و اختصارى و آن،آن است [٤]:فامتثلوا امره و خرجوا الى مصر قاصدين ليوسف،آنچه پدر گفت به جاى آوردند و روى به مصر نهادند به بر يوسف.چون در پيش او شدند،او را خطاب چنين كردند كه: يٰا أَيُّهَا الْعَزِيزُ ،اى عزيز مصر! مَسَّنٰا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ ،ما را و اهل ما را سختى و تنگى رسيده است.و«ضرّ»،لفظى است مستعمل در جاى رنج و بيمارى و قحط و درويشى.و الضّرّ،خلاف النّفع،و الضّرّ خلاف النّعمة. وَ جِئْنٰا بِبِضٰاعَةٍ مُزْجٰاةٍ ،و بضاعتى آورده‌ايم اندك بد [٥]،و اصل مزجات،مفعله باشد من الازجاء،و هو السّوق.

قال اللّه تعالى: أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّٰهَ يُزْجِي سَحٰاباً [٦]... ،اى يسوق،قال الشّاعر:

و هبّت الرّيح من تلقاء ذى ارك [٧] تزجى مع اللّيل من صرّادها صرما
و قال آخر:

و حاجة غير مزجاة من الحاج

[١] .آو،آج،لب:تطلّب.

[٢] .آو،بم،آز،آج،آب:الفرح.

[٣] .آج،لب:راحتى.

[٤] .آو،بم،آب،آج،لب+كه.

[٥] .قم:و بد.

[٦] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٤٣.

[٧] .قم:ارل.