فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٠ - مشكل رؤيت هلال رضا مختارى
روز بيست و نهم ماه مبارك رمضان اشتباه كرده و دچار توهّم و تخيّل رؤيت شدهاند وگرنه رؤيت هلال در چنان روزهايى هرگز ممكن نبوده است از جمله در سالهاى ١٤١٢، ١٤١٣، ١٤١٤، ١٤١٥، ١٤١٨، ١٤١٩ و ١٤٢٢ و نيز هلال ماه رمضان ١٤١٩. (٩)
بيفزايم كه از سال ١٤٠٥ تا ١٤٢٣، يعنى ١٩ سال، فقط ماه مبارك رمضان سال ١٤٠٥ سى روزه اعلام شد و اگر آن هم ٢٩ روزه اعلام شده بود ١٩ سال متوالى، ماه مبارك ٢٩ روزه شده بود. از سال ١٤١٠ تا ١٤٢٣، ١٣ سال متوالى ماه رمضان ٢٩ روزه داشتهايم در حالى كه در ٧٤ سال اخير در ايران اين موضوع بىسابقه است و در اين سالها، بيشترين توالى ماههاى رمضان ٢٩ روزه اعلامى، ٥ماه است.
ضرورت پژوهش در رؤيت هلال
اين امور ضرورت پژوهش در امر رؤيت هلال را از جهت فقهى و نجومى دو چندان مىكند. موضوعى كه برخى از آگاهان و دلسوزان بارها بر آن تأكيد كردهاند. از جمله حضرت حجة الاسلام و المسلمين هاشمى رفسنجانى، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام، در نخستين گردهمايى تخصصى رؤيت هلال در هشتم آبان ٨١ اظهار داشت:
... يكى از اشكالات بسيار جدّى به حوزههاى علميه و دانشمندان حوزههاى نجوم و هيئت همين جا وارد است، كه چرا به طور جدّى به اين مسأله پراهميّت نمىپردازند ... .
متأسّفانه درباره تقويم هجرى قمرى، يعنى گاهشمارى اى كه زندگى دينى، فكرى، اجتماعى، سنن و آداب ما بسيار بدان وابسته است، هنوز كارهاى اساسى نشده است و از پژوهشهاى بسيار بسيار مهم كه همگان بايد روى آن كار كنيم اين است كه درباره تقويم قمرى عميقاً تحقيق كنيم و جمعاً يك تصميم درست بگيريم ... .
(٩) رك: تحقيقات اسلامى، سال ١٥، شماره ٢ و سال ١٦، شماره ١، ص ٨٦ ، «بررسى علمى رؤيت هلال ماههاى رمضان و شوّال ١٤٢٣ در ايران»، و ص ١٤٤، «بررسى رؤيتپذيرى هلال در ايران در بيست و نهمين روز ماههاى قمرى سالهاى ١٤٠٠ ـ ١٤٢٣» ؛ گزارش جامع طرح سراسرى رؤيت هلال ماههاى قمرى براى ايران، ص ١١، پانوشت.