فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
تصاوير است چيست؟ امام فرمود: عجمها نشستن برچنين فرشى را قبحى بزرگ مىپندارند اما ما آن را كوچك مىشماريم.» واژه «نمتهن» دراينجا به معناى تحقير كردن است.
٢ . ازامام كاظم(ع) روايت شده كه فرمود:
دخل قوم على أبي جعفر(ع) و هو على بساط فيه تماثيل. فسألوه، فقال: أردت أن أهنيه؛
گروهى بر امام باقر(ع) وارد شدند درحالى كه حضرت بر روى فرشى داراى تصوير نشسته بود واردين از حكم چنين كارى پرسيدند. امام فرمود: مقصود من اين است كه با نشستن روى اين عكسها آنها را خوارنمايم.
٣.در روايت ديگر آمده است:
قال جبرئيل:إنّا لاندخل بيتاً فيه تمثال لايوطأ؛
جبرئيل(ع) گفت: ما درخانهاى كه درآن عكس است اما برآن گام نمىنهند وارد نمىشويم.
به نظر مىرسد كه ائمه(ع) از اين جهت در مقابل تعظيم غيرعرب به تحقير وكوچك ساختن عكسها اقدام مىكردند كه ايشان به عبادت بتها و چنين عكسهايى مىپرداختند و مىپنداشتند كه اين بتها و عكسها نماد و سمبل رب النوعهاى مختلفى است كه به گمان ايشان اين رب النوعها و سايلى براى رسيدن به خداوند متعال بوده است.
خلاصه كلام آن كه از اين روايات نمىتوان به دست آورد كه ساختن مطلق مجسمه ـتاچه رسد به نقاشى ـ حرام است.
به نظر مىرسد كه اين روايات به ساختن مجسمه بتها و حفظ نشانه هاى دوران جاهليت و حفظ عظمت خيالى اين نشانه ها، ناظر است. البته بعيد نيست كه ما ساختن چنين مجسمه هايى را مطلقا حرام بدانيم و همچنين حفظ ونگاهدارى مجسمه بتها را به همين خاطر حرام دانسته بروجوب نابودى آنها حكم دهيم. (٢٠)
(٢٠) المكاسب المحرمه،ج١،ص٢٥٧.