فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٨ - مفهوم غناى حرام آيت الله محمد موءمن قمى
غناء از صوت، چيزى است كه مايه طرب باشد. وزن قياسى آن به ضم است؛ زيرا آوا مىباشد. در كليات آورده است: غناء ـبا ضم غين و مد الفـ تغنى است و غنا زمانى محقق مىشود كه الحان از شعر و همراه با كفزدن باشد. در اين صورت از اقسام لعب خواهد بود.
در اقربالموارد گويد:
«طَرِبَ ــَـ به معناى شادمانى و حَزِنَ ضد آن است و گفته شده كه طرب سبكى است كه به انسان دست مىدهد و مايه شادمانىاش مىگردد و گفته شده كه مايه حزن نيز شود و تخصيص طرب به شادمانى توهم است.
در المنجد آورده است:
طرِبَ ــَـ طرباً بدين معنا است كه از روى شادى يا اندوه، به اهتزاز و اضطراب درآيد.
آنچه گذشت گفتار واژهشناسان در تعريف غنا بود كه به آن دست يافتيم. اين تعاريف گرچه در ظاهر دچار اختلافند؛ با اين حال بعيد نيست كه همه را ناظر به يك معنا بدانيم و آن را صوتى بدانيم كه داراى كيفيت خاص و لهوى بوده و موجب طربى باشد كه شامل شدت سرور يا حزن است.
بنابراين غنا ـچنانكه كليات تصريح داشت و تعريف صحاح و اصمعى بدان اشاره داشتـ از انواع لعب است. گرچه ممكن است از تفسيرى كه از شافعى نقل شده صفت لهو بودن غنا استفاده نگردد اما ساير تفاسير به اين معنا كه ما ياد كرديم اشاره دارد و وضوح اين معنا باعث شده كه واژه شناسان از ارائه توضيح بيشتر خود را بىنياز بدانند.
تعريف غنا از نگاه فقيهان
علامه حلى در كتاب ارشاد غنا را كشيدن صوت همراه با ترجيع و طرب دانسته است. مفتاحالكرامه همين تعريف را از كتاب تحرير علامه نقل كرده است. جامعالمقاصد به نقل از شهيد در دروس همين تعريف را براى غنا بيان داشته است. صاحب مسالك اين تعريف