دانشنامه بزرگ اسلامی
 
١٣٥٥ ص
١٣٥٦ ص
١٣٥٧ ص
١٣٥٨ ص
١٣٥٩ ص
١٣٦٠ ص
١٣٦١ ص
١٣٦٢ ص
١٣٦٣ ص
١٣٦٤ ص
١٣٦٥ ص
١٣٦٦ ص
١٣٦٧ ص
١٣٦٨ ص
١٣٦٩ ص
١٣٧٠ ص
١٣٧١ ص
١٣٧٢ ص
١٣٧٣ ص
١٣٧٤ ص
١٣٧٥ ص
١٣٧٦ ص
١٣٧٧ ص
١٣٧٨ ص
١٣٧٩ ص
١٣٨٠ ص
١٣٨١ ص
١٣٨٢ ص
١٣٨٣ ص
١٣٨٤ ص
١٣٨٥ ص
١٣٨٦ ص
١٣٨٧ ص
١٣٨٨ ص
١٣٨٩ ص
١٣٩٠ ص
١٣٩١ ص
١٣٩٢ ص
١٣٩٣ ص
١٣٩٤ ص
١٣٩٥ ص
١٣٩٦ ص
١٣٩٧ ص
١٣٩٨ ص
١٣٩٩ ص
١٤٠٠ ص
١٤٠١ ص
١٤٠٢ ص
١٤٠٣ ص
١٤٠٤ ص
١٤٠٥ ص
١٤٠٦ ص
١٤٠٧ ص
١٤٠٨ ص
١٤٠٩ ص
١٤١٠ ص
١٤١١ ص
١٤١٢ ص
١٤١٣ ص
١٤١٤ ص
١٤١٥ ص
١٤١٦ ص
١٤١٧ ص
١٤١٨ ص
١٤١٩ ص
١٤٢٠ ص
١٤٢١ ص
١٤٢٢ ص
١٤٢٣ ص
١٤٢٤ ص
١٤٢٥ ص
١٤٢٦ ص
١٤٢٧ ص
١٤٢٨ ص
١٤٢٩ ص
١٤٣٠ ص
١٤٣١ ص
١٤٣٢ ص
١٤٣٣ ص
١٤٣٤ ص
١٤٣٥ ص
١٤٣٦ ص
١٤٣٧ ص
١٤٣٨ ص
١٤٣٩ ص
١٤٤٠ ص
١٤٤١ ص
١٤٤٢ ص
١٤٤٣ ص
١٤٤٤ ص
١٤٤٥ ص
١٤٤٦ ص
١٤٤٧ ص
١٤٤٨ ص
١٤٤٩ ص
١٤٥٠ ص
١٤٥١ ص
١٤٥٢ ص
١٤٥٣ ص
١٤٥٤ ص
١٤٥٥ ص
١٤٥٦ ص
١٤٥٧ ص
١٤٥٨ ص
١٤٥٩ ص
١٤٦٠ ص
١٤٦١ ص
١٤٦٢ ص
١٤٦٣ ص
١٤٦٤ ص
١٤٦٥ ص
١٤٦٦ ص
١٤٦٧ ص
١٤٦٨ ص
١٤٦٩ ص
١٤٧٠ ص
١٤٧١ ص
١٤٧٢ ص
١٤٧٣ ص
١٤٧٤ ص
١٤٧٥ ص
١٤٧٦ ص
١٤٧٧ ص
١٤٧٨ ص
١٤٧٩ ص
١٤٨٠ ص
١٤٨١ ص
١٤٨٢ ص
١٤٨٣ ص
١٤٨٤ ص
١٤٨٥ ص
١٤٨٦ ص
١٤٨٧ ص
١٤٨٨ ص
١٤٨٩ ص
١٤٩٠ ص
١٤٩١ ص
١٤٩٢ ص
١٤٩٣ ص
١٤٩٤ ص
١٤٩٥ ص
١٤٩٦ ص
١٤٩٧ ص
١٤٩٨ ص
١٤٩٩ ص
١٥٠٠ ص
١٥٠١ ص
١٥٠٢ ص
١٥٠٣ ص
١٥٠٤ ص
١٥٠٥ ص
١٥٠٦ ص
١٥٠٧ ص
١٥٠٨ ص
١٥٠٩ ص
١٥١٠ ص
١٥١١ ص
١٥١٢ ص
١٥١٣ ص
١٥١٤ ص
١٥١٥ ص
١٥١٦ ص
١٥١٧ ص
١٥١٨ ص
١٥١٩ ص
١٥٢٠ ص
١٥٢١ ص
١٥٢٢ ص
١٥٢٣ ص
١٥٢٤ ص
١٥٢٥ ص
١٥٢٦ ص
١٥٢٧ ص
١٥٢٨ ص
١٥٢٩ ص
١٥٣٠ ص
١٥٣١ ص
١٥٣٢ ص
١٥٣٣ ص
١٥٣٤ ص
١٥٣٥ ص
١٥٣٦ ص
١٥٣٧ ص
١٥٣٨ ص
١٥٣٩ ص
١٥٤٠ ص
١٥٤١ ص
١٥٤٢ ص
١٥٤٣ ص
١٥٤٤ ص
١٥٤٥ ص
١٥٤٦ ص
١٥٤٧ ص
١٥٤٨ ص
١٥٤٩ ص
١٥٥٠ ص
١٥٥١ ص
١٥٥٢ ص
١٥٥٣ ص
١٥٥٤ ص
١٥٥٥ ص
١٥٥٦ ص
١٥٥٧ ص
١٥٥٨ ص
١٥٥٩ ص
١٥٦٠ ص
١٥٦١ ص
١٥٦٢ ص
١٥٦٣ ص
١٥٦٤ ص
١٥٦٥ ص
١٥٦٦ ص
١٥٦٧ ص
١٥٦٨ ص
١٥٦٩ ص
١٥٧٠ ص
١٥٧١ ص
١٥٧٢ ص
١٥٧٣ ص
١٥٧٤ ص
١٥٧٥ ص
١٥٧٦ ص
١٥٧٧ ص
١٥٧٨ ص
١٥٧٩ ص
١٥٨٠ ص
١٥٨١ ص
١٥٨٢ ص
١٥٨٣ ص
١٥٨٤ ص
١٥٨٥ ص
١٥٨٦ ص
١٥٨٧ ص
١٥٨٨ ص
١٥٨٩ ص
١٥٩٠ ص
١٥٩١ ص
١٥٩٢ ص
١٥٩٣ ص
١٥٩٤ ص
١٥٩٥ ص
١٥٩٦ ص
١٥٩٧ ص
١٥٩٨ ص
١٥٩٩ ص
١٦٠٠ ص
١٦٠١ ص
١٦٠٢ ص
١٦٠٣ ص
١٦٠٤ ص
١٦٠٥ ص
١٦٠٦ ص
١٦٠٧ ص
١٦٠٨ ص
١٦٠٩ ص
١٦١٠ ص
١٦١١ ص
١٦١٢ ص
١٦١٣ ص
١٦١٤ ص
١٦١٥ ص
١٦١٦ ص
١٦١٧ ص
١٦١٨ ص
١٦١٩ ص
١٦٢٠ ص
١٦٢١ ص
١٦٢٢ ص
١٦٢٣ ص
١٦٢٤ ص
١٦٢٥ ص
١٦٢٦ ص
١٦٢٧ ص
١٦٢٨ ص
١٦٢٩ ص
١٦٣٠ ص
١٦٣١ ص
١٦٣٢ ص
١٦٣٣ ص
١٦٣٤ ص
١٦٣٥ ص
١٦٣٦ ص
١٦٣٧ ص
١٦٣٨ ص
١٦٣٩ ص
١٦٤٠ ص
١٦٤١ ص
١٦٤٢ ص
١٦٤٣ ص
١٦٤٤ ص
١٦٤٥ ص
١٦٤٦ ص
١٦٤٧ ص
١٦٤٨ ص
١٦٤٩ ص
١٦٥٠ ص
١٦٥١ ص
١٦٥٢ ص
١٦٥٣ ص
١٦٥٤ ص
١٦٥٥ ص
١٦٥٦ ص
١٦٥٧ ص
١٦٥٨ ص
١٦٥٩ ص
١٦٦٠ ص
١٦٦١ ص
١٦٦٢ ص
١٦٦٣ ص
١٦٦٤ ص
١٦٦٥ ص
١٦٦٦ ص
١٦٦٧ ص
١٦٦٨ ص
١٦٦٩ ص
١٦٧٠ ص
١٦٧١ ص
١٦٧٢ ص
١٦٧٣ ص
١٦٧٤ ص
١٦٧٥ ص
١٦٧٦ ص
١٦٧٧ ص
١٦٧٨ ص
١٦٧٩ ص
١٦٨٠ ص
١٦٨١ ص
١٦٨٢ ص
١٦٨٣ ص
١٦٨٤ ص
١٦٨٥ ص
١٦٨٦ ص
١٦٨٧ ص
١٦٨٨ ص
١٦٨٩ ص
١٦٩٠ ص
١٦٩١ ص
١٦٩٢ ص
١٦٩٣ ص
١٦٩٤ ص
١٦٩٥ ص
١٦٩٦ ص
١٦٩٧ ص
١٦٩٨ ص
١٦٩٩ ص
١٧٠٠ ص
١٧٠١ ص
١٧٠٢ ص
١٧٠٣ ص
١٧٠٤ ص
١٧٠٥ ص
١٧٠٦ ص
١٧٠٧ ص
١٧٠٨ ص
١٧٠٩ ص
١٧١٠ ص
١٧١١ ص
١٧١٢ ص
١٧١٣ ص
١٧١٤ ص
١٧١٥ ص
١٧١٦ ص
١٧١٧ ص
١٧١٨ ص
١٧١٩ ص
١٧٢٠ ص
١٧٢١ ص
١٧٢٢ ص
١٧٢٣ ص
١٧٢٤ ص
١٧٢٥ ص
١٧٢٦ ص
١٧٢٧ ص
١٧٢٨ ص
١٧٢٩ ص
١٧٣٠ ص
١٧٣١ ص
١٧٣٢ ص
١٧٣٣ ص
١٧٣٤ ص
١٧٣٥ ص
١٧٣٦ ص
١٧٣٧ ص
١٧٣٨ ص
١٧٣٩ ص
١٧٤٠ ص
١٧٤١ ص
١٧٤٢ ص
١٧٤٣ ص
١٧٤٤ ص
١٧٤٥ ص
١٧٤٦ ص
١٧٤٧ ص
١٧٤٨ ص
١٧٤٩ ص
١٧٥٠ ص
١٧٥١ ص
١٧٥٢ ص
١٧٥٣ ص
١٧٥٤ ص
١٧٥٥ ص
١٧٥٦ ص
١٧٥٧ ص
١٧٥٨ ص
١٧٥٩ ص
١٧٦٠ ص
١٧٦١ ص
١٧٦٢ ص
١٧٦٣ ص
١٧٦٤ ص
١٧٦٥ ص
١٧٦٦ ص
١٧٦٧ ص
١٧٦٨ ص
١٧٦٩ ص
١٧٧٠ ص
١٧٧١ ص
١٧٧٢ ص
١٧٧٣ ص
١٧٧٤ ص
١٧٧٥ ص
١٧٧٦ ص
١٧٧٧ ص
١٧٧٨ ص
١٧٧٩ ص
١٧٨٠ ص
١٧٨١ ص
١٧٨٢ ص
١٧٨٣ ص
١٧٨٤ ص
١٧٨٥ ص
١٧٨٦ ص
١٧٨٧ ص
١٧٨٨ ص
١٧٨٩ ص
١٧٩٠ ص
١٧٩١ ص
١٧٩٢ ص
١٧٩٣ ص
١٧٩٤ ص
١٧٩٥ ص
١٧٩٦ ص
١٧٩٧ ص
١٧٩٨ ص
١٧٩٩ ص
١٨٠٠ ص
١٨٠١ ص
١٨٠٢ ص
١٨٠٣ ص
١٨٠٤ ص
١٨٠٥ ص
١٨٠٦ ص
١٨٠٧ ص
١٨٠٨ ص
١٨٠٩ ص
١٨١٠ ص
١٨١١ ص
١٨١٢ ص
١٨١٣ ص
١٨١٤ ص
١٨١٥ ص
١٨١٦ ص
١٨١٧ ص
١٨١٨ ص
١٨١٩ ص
١٨٢٠ ص
١٨٢١ ص
١٨٢٢ ص
١٨٢٣ ص
١٨٢٤ ص
١٨٢٥ ص
١٨٢٦ ص
١٨٢٧ ص
١٨٢٨ ص
١٨٢٩ ص
١٨٣٠ ص
١٨٣١ ص
١٨٣٢ ص
١٨٣٣ ص
١٨٣٤ ص
١٨٣٥ ص
١٨٣٦ ص
١٨٣٧ ص
١٨٣٨ ص

دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٧٣٢

ابن‌مجبر
جلد: ٤
     
شماره مقاله:١٧٣٢



اِبْن‌ِ مُجْبَر، ابوبكر يحيى‌ بن‌ عبدالجليل‌ بن‌ عبدالرحمان‌ بن‌ مجبر فِهري‌ (ح‌ ٥٣٥ - ٥٨٨ق‌/١١٤١-١١٩٢م‌)، شاعر اوايل‌ عصر موحدون‌ در اندلس‌ و مغرب‌. در برخى‌ منابع‌ نام‌ او را «ابن‌ مجير» ضبط كرده‌اند كه‌ بى‌گمان‌ تصحيف‌ است‌ (نك: ابن‌ خطيب‌، ٤/٤١٨؛ حاجى‌ خليفه‌، ٧٦٨؛ ابن‌ عماد، ٤/٢٩٥؛ زركلى‌، ٨/١٥٢؛ امين‌، ٢/٤٨). او اهل‌ بَلَّش‌ مالقه‌١ بود (صفوان‌، ٥١)، در مرسيه‌ پرورش‌ يافت‌ و همانجا ادب‌ آموخت‌ و آنگاه‌ در اشبيليه‌ مسكن‌ گزيد (ابن‌ ابار، ٢/٧٢٥). تا ٥٦٧ق‌ كه‌ ابن‌ مردنيش‌ بر مرسيه‌ حكم‌ مى‌راند، او ظاهراً از مديحه‌سرايان‌ وي‌ بود (ابن‌ خطيب‌، ٤/٤١٩؛ مقري‌، ٣/٢٣٨). چون‌ يوسف‌ بن‌ عبدالمؤمن‌ موحدي‌ (د ٥٨٠ق‌) به‌ مرسيه‌ لشكر كشيد و آن‌ شهر را فتح‌ كرد (٥٦٧ق‌)، ابن‌ مجبر به‌ دربار او پيوست‌ و در زمرة مديحه‌سرايان‌ وي‌ درآمد (ابن‌ خطيب‌، مقري‌، همانجاها). از ٥٨٠ق‌ كه‌ ابويوسف‌ يعقوب‌ ابن‌ يوسف‌ موحدي‌ (منصور) به‌ قدرت‌ رسيد، ابن‌ مجبر در خدمت‌ او بود و بيشتر اشعار وي‌ را نيز مدح‌ منصور تشكيل‌ مى‌دهد (ابن‌ خلكان‌، ٧/١٣؛ نيز نك: صفوان‌، ٥٣ -٥٤؛ ابن‌ عذاري‌، ٣/١٧٩؛ ابن‌ شاكر، ٤/٢٧٥-٢٧٧؛ حميري‌، ٢٠١، ٤٧٩؛ قس‌: نيكل‌، .(٣٢٧ مرگ‌ وي‌، شب‌ عيد قربان‌ در مراكش‌ و در ٥٣ سالگى‌ روي‌ داد (ضبى‌، ٤٩٣؛ ذهبى‌، ٢١/٢١٥؛ ابن‌ شاكر، ٤/٢٧٥). از جمله‌ شاگردان‌ و راويان‌ نامدار او مى‌توان‌ از ابوعلى‌ شلوبين‌ نام‌ برد (ابن‌ خطيب‌، ٤/٤٢١).
ابن‌ مجبر شاعري‌ بزرگ‌ و پيشرو شاعران‌ زمان‌ خود بود (ضبى‌، ابن‌ ابار، همانجاها؛ ابن‌ خطيب‌، ٤/٤١٩؛ مقري‌، همانجا)، تا آنجا كه‌ او را «بحتري‌ اندلس‌» لقب‌ داده‌اند (ابن‌ سعيد، ٢٠٠؛ نيز درمورد تمجيد منصور از او، نك: ابن‌ خطيب‌، ٤/٤١٩-٤٢٠؛ مقري‌، همانجا). با اينهمه‌ ديوان‌ او كه‌ در ٢ جلد (ضبى‌، ٤٩٤) و شامل‌ بيش‌ از ٤٠٠ ،٧يا ٤٠٠ ،٩بيت‌ بوده‌ (ابن‌ خطيب‌، ٤/٤١٩؛ مقري‌، همانجا)، اكنون‌ در دست‌ نيست‌، گرچه‌ قطعاتى‌ از اشعار او را كه‌ بيشتر در مدح‌ حكام‌ و امراي‌ بنى‌ عبدالمؤمن‌ است‌، مى‌توان‌ در مآخذ يافت‌ (نك: صفوان‌، ٥١ -٥٧؛ ضبى‌، ابن‌ ابار، همانجاها؛ ابن‌ سعيد، ٢٠٠-٢٠١؛ ذهبى‌، ٢١/٢١٥-٢١٦؛ ابن‌ خطيب‌، ٤/٤٢١). نمونه‌اي‌ از هجاي‌ او را نيز مقري‌ نقل‌ كرده‌ است‌ (٣/٢٠٦؛ قس‌: نيكل‌، .(٣٢٧-٣٢٨
مآخذ: ابن‌ ابار، محمد، التكملة لكتاب‌ الصلة، به‌ كوشش‌ فرانسيسكو كودرا، مادريد، ١٨٨٢م‌؛ ابن‌ خطيب‌، محمد، الاحاطة فى‌ اخبار غرناطة، به‌ كوشش‌ محمد عبدالله‌ عنان‌، قاهره‌، ١٣٩٧ق‌/١٩٧٧م‌؛ ابن‌ خلكان‌، وفيات‌ الاعيان‌، به‌ كوشش‌ احسان‌ عباس‌، بيروت‌، ١٩٦٨م‌؛ ابن‌ سعيد، على‌ بن‌ موسى‌، رايات‌ المبرزين‌ و غايات‌ المميزين‌، به‌ كوشش‌ محمد رضوان‌ دايه‌، دمشق‌، ١٩٧٧م‌؛ ابن‌ شاكر كتبى‌، محمد، فوات‌ الوفيات‌، به‌ كوشش‌ احسان‌ عباس‌، بيروت‌، ١٩٧٤م‌؛ ابن‌ عذاري‌، احمد، البيان‌ المغرب‌، به‌ كوشش‌ هويسى‌ ميراندا، تطوان‌، ١٩٦٠م‌؛ ابن‌ عماد، شذرات‌ الذهب‌، قاهره‌، ١٣٥٠ق‌؛ امين‌، حسن‌، الموسوعة الاسلامية، بيروت‌، ١٣٩٦ق‌/١٩٧٦م‌؛ حاجى‌ خليفه‌، كشف‌؛ حميري‌، محمد، الروض‌ المعطار، به‌ كوشش‌ احسان‌ عباس‌، بيروت‌، ١٩٨١م‌؛ ذهبى‌، محمد، سيراعلام‌ النبلاء، به‌ كوشش‌ بشار عواد معروف‌ و محيى‌ هلال‌ سرحان‌، بيروت‌، ١٤٠٤ق‌/١٩٨٤م‌؛ زركلى‌، اعلام‌؛ صفوان‌ بن‌ ادريس‌، زادالمسافر، به‌ كوشش‌ عبدالقادر محداد، بيروت‌، ١٩٧٠م‌؛ ضبى‌، احمد، بغية الملتمس‌، مادريد، ١٨٨٤م‌؛ مقري‌، احمد، نفح‌ الطيب‌، به‌ كوشش‌ احسان‌ عباس‌، بيروت‌، ١٣٨٨ق‌/١٩٦٨م‌؛ نيز:
, A. R., Hispano - Arabic Poetry, Baltimore, ١٩٤٦.
بخش‌ ادبيات‌ عرب‌
تايپ‌ مجدد و ن‌ * ١ * زا
ن‌ * ٢ * زا