دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٧٢٠
| ابنماهان، يعقوب جلد: ٤ شماره مقاله:١٧٢٠ |
اِبْنِ ماهان، يعقوب، مشهور به سيرافى، پزشك ايرانى سدة ٣ق/٩م. از
زمانزندگىاو اطلاعى دردست نيست و ابننديم (د ٣٨٥ق) نيز در اين باره اظهار
بىاطلاعى كرده است (ص ٣٥٦). همو (همانجا) و ديگران (قفطى، ٣٧٨؛ ابن ابى
اصيبعه، ١/٢٠٣) او را سيرافى دانستهاند. در عين حال ابن ابى اصيبعه
(همانجا) او را در طبقة پزشكان سريانى ياد كرده است. اين دو روايت از آن رو
كه اطباي سريانى در نواحى جنوبى ايران مىزيسته و پزشكان جنديشاپوري
غالباً از اين گروه بودهاند، تعارضى با يكديگر ندارند. مىتوان گفت با اينكه
خود او يا خاندانش از سيراف فارس بوده است، به احتمال، پرورش او نزد
استادان سريانى يا در سرزمين سريانيان، مانند شام بوده است.
قفطى (همانجا) ابن ماهان را طبيبى مشهور دانسته و كتاب السفر و الحضر او را
دليل شهرت او و نيز «لطيف» دانسته است (قس: ابن ابى اصيبعه، ١/٢٠٣). اين
كتاب طبى كه نسخهاي از آن در دست نيست، براي استفاده در سفر و حضر تأليف
يافته بوده است (نك: لكلرك، .(I/٣٠٤ ابن ماهان با آنكه زبان سريانى را
مىدانست و در صدر دورة ترجمه قرار داشت، اما گزارشى از فعاليت او در زمينة
ترجمه در دست نيست.
مآخذ: ابن ابى اصيبعه، احمد، عيون الانباء، به كوشش آوگوست مولر، قاهره،
١٢٩٩ق/١٨٨٢م؛ ابن نديم، الفهرست؛ قفطى، على، تاريخ الحكما، به كوشش
يوليوس ليپرت، لايپزيگ، ١٩٠٣م؛ نيز:
, L., Histoire de la m E decine arabe, New York, ١٩٧١.
محمد مهدي مؤذن جامى
تايپ مجدد و ن * ١ * زا
ن * ٢ * زا