ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦١ - آيا خداوند در آفرينش آدم با فرشتگان مشورت كرده است

اگر راست مى گوييد خبرى از اسماء اينان بمن بدهيد . فرشتگان گفتند : پاكيزه خداوندا ، ما علمى جز آنكه بما تعليم داده اى نداريم . خداوند به آدم گفت : فرشتگان را از اسماء آنان آگاه بساز ، وقتى كه آدم اسماء آنان را به فرشتگان اطلاع داد ، خدا گفت : بشما نگفتم : من غيب آسمانها و زمين را مى دانم و مى دانم آنچه را كه شما آشكار مى سازيد و آنچه را كه پنهان مى داريد . و هنگامى كه به فرشتگان گفتيم : به آدم سجده كنيد همهء آنها سجده كردند ، مگر شيطان كه امتناع ورزيد و تكبر نمود و او از گروه كافران است [١] . و از اين آيات بقرينهء آيات ديگر مانند : ( فَإِذا سَوَّيْتُه وَنَفَخْتُ فِيه مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَه ساجِدِينَ ) [٢] .
( و هنگامى كه خلقت آدم را تكميل و از روح خود در او دميدم ، در برابر او به سجده بيافتيد ) .
معلوم مى شود كه سجدهء فرشتگان به آدم پس از تكميل خلقت و دميدن روح بدون فاصلهء زمانى انجام گرفته است .
آيا خداوند در آفرينش آدم با فرشتگان مشورت كرده است بعضى گمان كرده‌اند كه خداوند سبحان در آفرينش آدم با فرشتگان مشورت كرده است . اين گمان بىاساسى است كه با دو دليل مردود است : دليل يكم - كمترين شاهدى از آيات مربوطه باين موضوع ديده نمى شود ، زيرا چنانكه در آيهء فوق مى بينيم : خدا به فرشتگان اطلاع داده است كه من در روى زمين خليفه اى قرار مى دهم .
نه اين كه خداوند با فرشتگان مشورت كرده و از آنان نظرخواهى نموده باشد .
دليل دوم - مشورت در موردى صحيح است كه مشورت كننده از موضوع مورد نظرخواهى اطلاع كامل نداشته باشد و نداند كه ماهيت آن موضوع چيست و

[١] البقرة آيه ٣٠ تا ٣٥ .
[٢] الحجر آيه ٢٩ .