ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٧ - مسئلهء دوم - ارزيابى علمى فرضيهء تحول

محيط زيست خود سازش نموده و خوى و عادات جديدى در نزد اين نوع جانوران ظاهر مى گردد .
چون خوى و عادات جانورى تغيير يافت ، در اعمال او نيز تغيير رخ مى دهد .
و چون اعمال جانور تغيير يافت ، برخى از اندامهاى جانور بيشتر و بعضى كمتر مورد استفادهء جانور قرار مى گيرد .
در نتيجهء بروز اين كيفيات و بكار افتادن متمادى يك اندام و عدم استفاده از اندام ديگر موجب مى شود كه به مرور زمان عضو بكار افتاده قوى و نيرومند شده و عضوى كه مورد استعمال قرار نگرفته بتدريج ضعيف و كوچك شده بالاخره از بين مى رود [١] . « پس از آزمايشها و تجربه‌هاى مفيد : عقايد لامارك - يا اشكالات مهمى روبرو شده و نتوانسته با نتايج آزمايشها و تجارب ، موافقت و هماهنگى داشته باشد [٢] .
« با اين كه » داروين « عقايد لامارك را نمى پذيرد ، خود از بيان علل يا عواملى كه باعث بروز صفات جديد مى گردد ، عجز دارد [٣] .
نوبت تحقيق و كاوشهاى دقيق در بارهء عقايد « داروين » مى رسد و اين عقايد هم دنبال فرضيات هم مكتبش به ياد انتقاد گرفته مى شود . عبارت زير را ملاحظه كنيم : « به همان صورت كه فرضيات » لامارك « در اثر ترقى و توسعهء دانش بشرى مورد انتقاد و ايراد قرار گرفت و بسيارى از مطالب آن ردّ مى شود ، فرضيهء داروينيسم نيز مورد ترديد قرار گرفته و با سئوالاتى كه مطرح مى شود و داروينيسم از پاسخ دادن به آن عاجز مى ماند ، بتدريج ارزش و اعتبار خود را از دست مى دهد » [٤] .

[١] فرضيه‌هاى تكامل ، رواسانى ص ٢٢ و ٢٣ .
[٢] مأخذ مزبور ص ٢٥ .
[٣] مأخذ مزبور ص ٢٧ .
[٤] مأخذ مزبور ص ٣٨ .