با کاروان حسینی - ت بینش
(١)
مقدمات پژوهش
١١ ص
(٢)
پيشگفتار
١١ ص
(٣)
مقدمه مؤلف
١٣ ص
(٤)
ساختار قبيلهاى مكه مكرمه
١٧ ص
(٥)
فصل يكم تلاشهاى امام ابا عبدالله الحسين عليه السلام در مكه
٢٥ ص
(٦)
ورود به شهر
٢٧ ص
(٧)
استقبال باشكوه و پذيرايى گرم
٢٧ ص
(٨)
منزل امام عليه السلام در مكه
٢٩ ص
(٩)
نامههاى امام عليه السلام به ديگر ولايات
٣١ ص
(١٠)
به بصره
٣١ ص
(١١)
متن نامه امام عليه السلام
٣٣ ص
(١٢)
بصريانى كه امام عليه السلام به آنان نامه نوشت
٣٤ ص
(١٣)
نخستين شهيد قيام حسينى
٣٩ ص
(١٤)
ديدار امام با فرستادگان و نمايندگان مردم كوفه
٤١ ص
(١٥)
نامه امام عليه السلام به مردم كوفه
٤٢ ص
(١٦)
سفير امام حسين عليه السلام به كوفه
٤٣ ص
(١٧)
مسلم بن عقيل كيست؟
٤٧ ص
(١٨)
مسلم در كوفه
٥٢ ص
(١٩)
نامه امام عليه السلام به محمد حنفيه و بنىهاشم
٥٩ ص
(٢٠)
نامهاى ديگر از امام حسين عليه السلام
٦٥ ص
(٢١)
سفارت قيس بن مسهر براى بار دوم
٦٨ ص
(٢٢)
قيس بن مسهر صيداوى كيست؟
٦٨ ص
(٢٣)
نامه مسلم بن عقيل به امام عليه السلام
٧٣ ص
(٢٤)
خطبههاى امام عليه السلام در مكه مكرمه
٧٤ ص
(٢٥)
خطبه نخست
٧٤ ص
(٢٦)
نكتههاى قابل استفاده از اين خطبه شريفه
٧٥ ص
(٢٧)
خطبه دوم
٧٨ ص
(٢٨)
روز حركت از مكه مكرمه
٧٩ ص
(٢٩)
چرا امام عليه السلام بر ترك مكه در ايام حج اصرار ورزيد؟
٨١ ص
(٣٠)
شرح علامه مجلسى
٨١ ص
(٣١)
تحليل شيخ جعفر شوشترى
٨٣ ص
(٣٢)
گفتار سيد مرتضى
٨٧ ص
(٣٣)
عمره، تمتع يا مفرده
٨٩ ص
(٣٤)
گفتار برخى فقيهان
٩٢ ص
(٣٥)
آيا امام عليه السلام از مكه پنهانى بيرون رفت؟
٩٤ ص
(٣٦)
چرا امام حسين عليه السلام زنان و كودكان را همراه برد؟
٩٧ ص
(٣٧)
فصل دوم تلاش حكومت اموى در روزهاى مكىدوران نهضت حسينى
١٠٥ ص
(٣٨)
حركت حكومت محلى اموى در كوفه
١٠٩ ص
(٣٩)
درنگ و نگرش
١١٥ ص
(٤٠)
تلاش حكومت مركزى بنىاميه در شام
١٢٠ ص
(٤١)
درنگ و نگرش
١٢٣ ص
(٤٢)
آيا حكومت مركزى اموى والى مكه را تغيير داد؟
١٣٢ ص
(٤٣)
بركنارى وليد بن عتبه از واليگرى مدينه
١٣٣ ص
(٤٤)
نامه يزيد به عبدالله بن عباس
١٣٤ ص
(٤٥)
ملاحظاتى چند پيرامون اين نامه
١٣٦ ص
(٤٦)
نامه يزيد به قريشىهاى مدينه
١٣٩ ص
(٤٧)
نقشه كشتن يا دستگيرى امام عليه السلام در مكه
١٤٠ ص
(٤٨)
تلاش حكومت محلى اموى در بصره
١٤١ ص
(٤٩)
تحرك حكومت محلى اموى در كوفه
١٤٤ ص
(٥٠)
سفر سريع به كوفه
١٤٤ ص
(٥١)
نيرنگ ابن زياد هنگام ورود به كاخ
١٤٧ ص
(٥٢)
نخستين سخنرانى تهديد آميز
١٤٧ ص
(٥٣)
اشاره
١٤٨ ص
(٥٤)
نخستين تصميم تهديدآميز
١٥٠ ص
(٥٥)
يادآورى
١٥٠ ص
(٥٦)
شهادت عبدالله بن يقطر حميرى
١٥١ ص
(٥٧)
عبدالله بن يقطر حميرى كيست؟
١٥٤ ص
(٥٨)
در تنگنا گذاشتن و حبس و قتل مخالفان
١٥٦ ص
(٥٩)
زندانى كردن ميثم تمار
١٥٨ ص
(٦٠)
ميثم تمار كيست؟
١٥٩ ص
(٦١)
جستجو براى يافتن جاى رهبرى انقلاب
١٦٢ ص
(٦٢)
زندانى شدن هانى بن عروه
١٦٤ ص
(٦٣)
نيرنگ مشترك طرفداران حكومت
١٦٩ ص
(٦٤)
بهرهبردارى از اشراف براى دست كشيدن مردم از مسلم
١٧١ ص
(٦٥)
بازرسى خانه به خانه كوفه براى يافتن مسلم
١٧٢ ص
(٦٦)
رها كردن مرزها و فرستادن مرزداران به جنگ حسين عليه السلام
١٧٣ ص
(٦٧)
تحرك سلطه محلى اموى در مكه مكرمه
١٧٣ ص
(٦٨)
نگرانى والى از حضور امام عليه السلام در مكه
١٧٣ ص
(٦٩)
سفر اشدق به مدينه منوره و تهديد مردم
١٧٥ ص
(٧٠)
اجراى فرمان يزيد مبنى بر دستگيرى يا قتل امام در مكه
١٧٧ ص
(٧١)
جلوگيرى از خروج امام
١٨١ ص
(٧٢)
فصل سوم حركت امت در دوران مكى قيام حسينى
١٨٧ ص
(٧٣)
حركت امت در حجاز
١٨٩ ص
(٧٤)
پذيرايى مردم در مكه از امام حسين عليه السلام
١٩٠ ص
(٧٥)
بزرگان امت مشورتها و نصايح
١٩١ ص
(٧٦)
يادآورى
١٩٢ ص
(٧٧)
تلاش عبدالله بن عباس
١٩٣ ص
(٧٨)
گفت و گوى نخست
١٩٤ ص
(٧٩)
درنگ و ملاحظه
١٩٧ ص
(٨٠)
گفت و گوى دوم
٢٠٠ ص
(٨١)
درنگ و ملاحظه
٢٠١ ص
(٨٢)
معناى استخاره
٢٠٤ ص
(٨٣)
گفت و گوى سوم
٢٠٧ ص
(٨٤)
گفت و گوى چهارم
٢٠٨ ص
(٨٥)
اشاره
٢٠٩ ص
(٨٦)
چرا ابنعباس همراه امام عليه السلام نرفت؟
٢١١ ص
(٨٧)
نامههاى ابن عباس به يزيد
٢٢١ ص
(٨٨)
موضعگيرى محمد حنفيه
٢٢٧ ص
(٨٩)
اشاره
٢٣٠ ص
(٩٠)
چرا محمد حنفيه امام عليه السلام را همراهى نكرد؟
٢٣١ ص
(٩١)
يك نقل مجعول
٢٣٦ ص
(٩٢)
تلاش عبدالله بن جعفر رضى الله عنه
٢٣٨ ص
(٩٣)
درنگ و نگرش
٢٤٠ ص
(٩٤)
ميانجيگرى عبدالله ميان عمرو بن اشدق و امام عليه السلام
٢٤٢ ص
(٩٥)
درنگ و نگرش
٢٤٣ ص
(٩٦)
دليل نپيوستن عبدالله جعفر رضى الله عنه به امام عليه السلام
٢٤٦ ص
(٩٧)
عبدالله بن زبير و نصايح متناقض!
٢٤٨ ص
(٩٨)
درنگ و نگرش
٢٥٥ ص
(٩٩)
عبدالله بن عمر و مشورت مغرضانه
٢٥٨ ص
(١٠٠)
درنگ و نگرش
٢٦٤ ص
(١٠١)
اوزاعى و نهى از حركت به سوى عراق!
٢٦٨ ص
(١٠٢)
عمر بن عبدالرحمن مخزومى و نصايح صائب!
٢٧١ ص
(١٠٣)
درنگ و نگرش
٢٧١ ص
(١٠٤)
ديدار جابر بن عبدالله انصارى با امام عليه السلام
٢٧٤ ص
(١٠٥)
امام به دنبال كسب پاداش الهى
٢٧٧ ص
(١٠٦)
درنگ و نگرش
٢٧٨ ص
(١٠٧)
رايزنى ابوسعيد خدرى
٢٨١ ص
(١٠٨)
درنگ و نگرش
٢٨١ ص
(١٠٩)
گفتار مامقانى در فايده بيست و ششم
٢٨٤ ص
(١١٠)
مناقشه در گفتار مامقانى
٢٨٥ ص
(١١١)
نامه مسور بن مخرمه
٢٨٧ ص
(١١٢)
تأمل و درنگ
٢٨٧ ص
(١١٣)
نامه عمره، دختر عبدالرحمن
٢٨٩ ص
(١١٤)
اشاره
٢٩٠ ص
(١١٥)
حركت امت در كوفه
٢٩١ ص
(١١٦)
نخستين اجتماع شيعه در كوفه پس از مرگ معاويه
٢٩٣ ص
(١١٧)
فرستادگان كوفه نزد امام عليه السلام
٢٩٨ ص
(١١٨)
اشاره
٣٠٠ ص
(١١٩)
ارسال پيك و نامه براى بار دوم
٣٠١ ص
(١٢٠)
نقش منافقان در موج نامهها
٣٠٣ ص
(١٢١)
همدلى فراوان با سفير امام حسين عليه السلام
٣٠٧ ص
(١٢٢)
نخستين اجتماع با سفير امام عليه السلام
٣٠٨ ص
(١٢٣)
اشاره
٣٠٩ ص
(١٢٤)
كوفه در انتظار حسين عليه السلام
٣٠٩ ص
(١٢٥)
كوفيان و اقدام مناسب
٣١١ ص
(١٢٦)
حركت امت در بصره
٣١٦ ص
(١٢٧)
درنگ و تأمل
٣٢١ ص
(١٢٨)
همايش پنهانى شيعه در بصره
٣٢٧ ص
(١٢٩)
اشاره
٣٢٨ ص
(١٣٠)
پانصد تن از مردم بصره همسفر ابن زياد به كوفه
٣٢٩ ص
(١٣١)
اشاره
٣٣٠ ص
(١٣٢)
كسانى كه در مكه مكرمه به كاروان حسينى پيوستند
٣٣١ ص
(١٣٣)
1 - كسانى كه از مدينه آمده بودند
٣٣١ ص
(١٣٤)
2 - كسانى كه از جاهاى نامعلوم آمدند و در مكه به امام پيوستند
٣٣٣ ص
(١٣٥)
3 - كوفيانى كه در مكه به آن حضرت پيوستند
٣٣٨ ص
(١٣٦)
4 - بصريانى كه در مكه به امام عليه السلام پيوستند
٣٤٥ ص
(١٣٧)
فهرست منابع
٣٤٩ ص
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص

با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠١ - چرا امام حسين عليه السلام زنان و كودكان را همراه برد؟

راز اين كه حضرت فرمود: «خداوند خواسته است كه آنان را اسير ببيند» و نيز فرمان نبوى مبنى بر بردن آنها همين بود.

بنابر اين همراه بردن امانت‌هاى رسول خدا صلى الله عليه و آله، در راستاى پيروزى قيام حسينى- اگر كه احتمال اسارت و زندانى شدن آنان درصورت نرفتن با امام در مدينه يا مكه هم نمى‌رفت- يك ضرورت بود؛ تا چه رسد به اين كه احتمال زندانى شدنشان بسيار هم زياد بود؟

نگرشى بر جزئيات آنچه پس از شهادت امام عليه السلام تا بازگشت به مدينه بر سر باقيمانده كاروان حسينى آمد، گواه آشكار آثار بزرگ مترتب بر فعاليت تبليغى آن بزرگواران است؛ و نشان مى‌دهد كه چنانچه زنان و كودكان در كاروان حسينى حضور نمى‌داشتند، انقلاب حسينى نيز به پيروزى كامل نمى‌رسيد. [١]


[١] محقق بزرگ، مرحوم مقرم، گويد: بهترين تفسير درباره اين كه چرا امام حسين عليه السلام با وجود آگاهى بر شهادت خويش زنان و كودكانش را به همراه برد؟ اين است كه مى‌دانست چنانچه زبانى گويا و قلبى محكم قيام ايشان را ادامه ندهد و گمراهى سرجون و سركشى عبيدالله و ستمى را كه بر اهل بيت عصمت و طهارت- به خاطر ايستادگى در برابر منكر و بدعت‌هايى كه در شرع مقدس پديد آورده‌اند- روا داشته‌اند، افشا نكند، اين قيام به زودى از ميان خواهد رفت.

سرور آزادگان به‌خوبى مى‌دانست كه بزرگان دين از بيم عمّال حكومت قدرت دم‌زدن ندارند و بسيارى‌از آنان در بند سلطه بنى اميه هستند؛ و بهترين نمونه آن سكوت در برابر ستمى كه بر ابن عفيف روا داشتند مى‌باشد.

سيد الشهدا مى‌دانست كه آزادگان خاندان رسالت با صبر و تحمل فراوان و دل‌هاى محكم و استوار خويش مى‌توانند بدون ترس و واهمه مردم را از مفاسد و مظالم حكومت بنى‌اميه آگاه سازند و نيات فاسد آنان را در راه تحريف دين و تحريف حقايق و تبليغات سوء و زيان‌آور روشن كنند. حضرت مى‌دانست‌كه آنان مى‌توانند نيات مقدس و اهداف عاليه شهيدان كربلا را كه براى احياى شريعت مقدس جان دادند، براى مردم بازگو كنند.

پرده‌نشينان خاندان رسالت، در حالى كه دل‌شان به آتش مصيبت مى‌سوخت و گرفتارى‌هاى پياپى آنان را رنج مى‌داد و حزن و اندوه بر آنها چيره شده بود با بردبارى فراوان توانستند از مقدسات دينى دفاع كنند و چهره واقعى نظام حاكم را نشان دهند.

در ميان آنان عقيله بنى‌هاشم، زينب كبرى، بود كه ذلت اسارت او را نترساند و شهادت عزيزان و شماتت دشمنان و فرياد بيوه‌زنان و ناله كودكان و بيماران او را از پا درنياورد. او با كمال شهامت قضاياى كربلا را براى مردم شرح مى‌داد و در ميان غوغاى جمعيت، بدون لكنت زبان سخنان كوبنده‌اش را ايراد مى‌كرد. آن حضرت، در حالى كه هيچ يار و ياور و مردى جز امامى كه بيمارى او را از پا انداخته بود كسى با خود نداشت، در برابر ابن مرجانه، آن مرد سنگدل و بى رحم ايستاد. زينب در ميان زنان و دختران نالان و كودكانى كه از فرط تشنگى نفس‌هاشان تنگ شده بود قرار داشت و در آن حال پيشاپيش او سرهاى بريده برادر و ياران و فرزندان او را حمل مى‌كردند. بدن قطعه قطعه شده برادرش در ميان بيابان‌ها افكنده و زير آفتاب سوزان مانده بود؛ و چندين مصيبت ديگرى كه انسان را از پاى در مى‌آورد و انديشه‌اش را از كار مى‌اندازد بر دلش سنگينى مى‌كرد. ولى با همه اين مصايب دختر حيدر كرار چنان آرامش و ثبات قدمى از خود نشان داد كه همگان را به حيرت افكند. او چنان سخن گفت كه گويى با زبان پدرش حرف مى‌زند؛ و گفتار او در دل عبيدالله از تير بيش‌تر بود و چونان سنگ بر دهانش نشست. زينب عليها السلام فرمود: اينان گروهى بودند كه خداوند شهادت را برايشان مقدر كرده بود. از اين رو به‌سوى قتلگاه‌هاى خويش شتافتند خداوند به زودى تو را با آنان گرد مى‌آورد تا تو را به پرسش بگيرند و از تو انتقام بكشند. اينك ببين در اين باره رستگارى با چه كسى خواهد بود. مادرت به عزايت بنشيند، اى پسر مرجانه!

حضرت زينب مردم غفلت‌زده را بيدار ساخت و آنان را از باطن خبيث و نيات فاسد سردمداران حكومت آگاه ساخت و خطاب به جمعيت حيران و سرگردان كوفه فرمود: آنان هرگز نمى‌توانند دامن خويش را از قتل فرزند پيامبر و معدن رسالت و سرور جوانان بهشت پاك كنند. تلاش آنان بيهوده گشته است و در معامله زيان ديده‌اند. آنان آتش غضب پروردگار را بر خود خريدند و در قيامت خوار و رسوا خواهند شد و عذاب الهى بزرگ‌تر است، اگر مى‌دانستند.

پس از آن كه حضرت زينب از خطبه فراغت يافت، فاطمه، دختر امام حسين عليه السلام، رشته سخن را به دست گرفت و با گفتارى روشن و قلبى آرام و آسايش خاطر خطبه خواند. خطبه وى مانند زخم نيزه بر دل‌ها اثر گذاشت. در اين هنگام مردم دل از دست داده فرياد گريه و زارى بلند كردند؛ و به ميزان جنايت و شقاوت بزرگ خويش پى بردند و به آن حضرت گفتند: اى دختر پاكان سخن بس است كه دل هامان را آتش زدى و سينه‌ها را گداختى.

پس از سكوت فاطمه، ام‌كلثوم برخاست و جنايت بزرگ مردم را به آنان گوشزد كرد. فرياد آه و ناله مردم بلند شد و در طول سخنان وى بيش‌تر مردم مى‌گريستند.

آيا مى‌توان تصور كرد كه در آن روز ترسناك و روزى كه شمشيرهاى ستم‌كشيده بود، هر چند كه در ميان قبيله‌اش منزلتى بلند مى‌داشت، بتواند يك كلام بر زبان جارى سازد. آيا كسى جز دختران اميرالمؤمنين عليه السلام جرأت داشت كه از جنايات پسر هند و پسر مرجانه سخن به ميان آورد؟ هرگز!

بر زبان‌ها بند زده شده بود، دست‌ها بسته بود و دل‌ها مى‌سوخت.