با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٩ - روز حركت از مكه مكرمه

آن اين خطبه را خواند ...» وى با علم به اينكه نه اين اشاره و نه خود خطبه دوم در لهوف نيامده آن را نقل كرده است؛ و اينكه صاحب معالى السبطين اين خطبه و آن اشاره را از كجا گرفته است، خدا مى‌داند.

چون اين فصل تنها به فعاليت‌هاى امام در مكه مكرمه اختصاص دارد؛ و نيز از آنجا كه احتمال مى‌رود امام عليه السلام در دنباله خطبه نخست به موضوع‌هاى كوتاه اخلاقى كه خطبه دوم دربر دارد اشاره كرده باشد، ما نيز خطبه دوم را بعد از خطبه اول نقل مى‌كنيم.

متن خطبه دوم چنين است:

«بردبارى زينت است؛ وفاى به عهد جوانمردى است؛ صله رحم نعمت است؛ استكبار خودستايى است؛ شتاب‌ورزى نادانى است؛ نادانى ناتوانى است؛ گزافه‌گويى گرفتارى است؛ همنشينى با فرومايگان و همنشينى با گناهكاران بدگمانى است.» [١]

روز حركت از مكّه مكرّمه‌

شيخ مفيد و نيز طبرى از قول ابومخنف نقل كرده‌اند كه روز خروج امام حسين عليه السلام از مكه به سوى عراق، هشتم ذى حجه بوده است: «سپس هشت روز گذشته از ذى حجّه، روز سه‌شنبه، روز ترويه، روزى كه مسلم بن عقيل در آن خروج كرد، از مكّه خارج شد» [٢]؛ و اين قول مشهور است.

ولى مَزّى و ابن عساكر نوشته‌اند كه خروج حضرت از مكه در روز دوشنبه، دهم ذى حجه سال شصت بوده است: «پس در روز دوشنبه، دهم ذى حجه سال شصت همراه خاندان خود و شصت تن از بزرگان كوفه روانه عراق شد.» [٣]

[١] معالى السبطين، ج ١، ص ٢٥١، شبلنجى آن را در نور الابصار نقل كرده است. اما سخن صاحب معالى السبطين را كه مى‌گويد: «و پس از آن اين خطبه را خواند»، نياورده است؛ اربلى نيز آن را در كشف الغمه نقل كرده است؛ و در صفحه ١٧٨ فصول المهمه نيز آمده است.

[٢] ارشاد، ص ٢١٨؛ تاريخ طبرى، ج ٣، ص ٣٠١ و ٢٩٣.

[٣] تهذيب الكمال، ج ٤، ص ٤٩٣؛ تاريخ دمشق، ج ١٤، ص ٢١٢.