تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣ - شرح آيات

شد، ردّ مى‌كند.

سپس خداوند متعال با اشاره به آنچه پيش از اين در آيات گذشت، چنين مى‌گويد

إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ- اين يك يادآورى و پند است.» حق را به ياد انسان مى‌آورد، و عقل و انگيزه‌هاى پنهان نيكى را كه راهنماى آدمى به خداى بزرگ است بر مى‌انگيزد، و راه راست و روش صحيح سير به طرف خدا را براى او ترسيم مى‌كند ... پس نقش يادآورى بيان خطوط كلّى و ترسيم نشانه‌هاى راه براى انسان است، نه تحميل كردن گزينش معينى به اجبار، چرا كه اختيار و آزادى از ويژگيهاى خود انسان است، و او است كه حق و باطل را مى‌خواهد يا نمى‌خواهد.

فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى‌ رَبِّهِ سَبِيلًا- پس هر كه خواهد، راه به سوى پروردگار خويش را اختيار مى‌كند.» فخر رازى گفته است: تذكرة همه آن چيزها است كه در سوره پيش از اين گذشت، و انتخاب راه عبارت از پرداختن به فرمانبردارى و پرهيز كردن از نافرمانى؛ [٦٧] و صاحب الميزان تذكرة را تعميم/ ٣٩ بر همه آنچه گذشت داده، و نماز شب را مخصوص راه (سبيل) دانسته است، بدان جهت كه بنده را به سوى پروردگارش راهنمايى مى‌كند؛ [٦٨] و درست‌تر آن است كه: سبيل همه راه راست رساننده به خرسندى و رضايت خدا را شامل مى‌شود، و قيام ليل گامهايى از آن است، ولى آشكارترين مصاديق سبيل، ارزشهاى الاهى، و برجسته‌ترين آنها قرآن است، چنان كه در دعاى ندبه چنين آمده است: «سپس پاداش محمد- صلواتك عليه و آله- را دوستى ايشان به كتاب خودت دانسته و گفته‌اى قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى‌ رَبِّهِ سَبِيلًا- بگو: از شما در برابر آن پاداشى جز