تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩٣ - شرح آيات

[٨] پس از آن كه آفرينش آدمى تكامل يافت، و بر اساس حكمت و عدل استوار شد، پروردگار صورت او را بر حسب مشيت خود و بنا بر حكمت بالغه خويش كه معرفت كنه آن دشوار است، برگزيد.

فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ‌- به هر صورت كه خواست، تو را تركيب كرد و آفريد.» هر يك از ما را صورتى ظاهرى زشت يا زيبا است كه خدا آن را براى ما، بر حسب تقسيم ارزاقى كه نتيجه‌اى از حكمت او بر آن است، برگزيده، و گاه افراد بشر به پيروى از حرص و طمع و خودخواهى، بعضى از مفردات آن را نمى‌پسندند، ولى روى هم رفته، بنا بر فطرت و عقل هر انسان، مقبول و پسنديده است.

همچون صورتهاى ظاهرى مشهور، يك صورت درونى نيز براى انسان تركيب شده است. آيا نمى‌بينى كه خدا هر كس را با فضيلتى امتياز بخشيده، و در ضمير او ميل و رغبتى را به وديعه نهاده كه با اميال و رغبتهاى ديگران متفاوت است، و همين است كه هر شخص را بر آن وا مى‌دارد كه براى خود در زندگى راهى مخالف با راه ديگران برگزيند كه در نتيجه سبب ايجاد تكاملى در اجتماع مى‌شود؛ بعضى از كسان را مى‌بينى كه حرفه پزشكى را براى خود بر مى‌گزينند و شايستگى آن را نيز دارند، و ديگرى مايل به مهندسى مى‌شود كه متناسب با شخصيت او است، و سومى طمع در رهبرى يا مديريت مى‌بندد و اهليت آن را دارد، در صورتى كه بعضى ديگر جز به كارهاى دستى توجهى ندارند ... و به همين سبب پروردگار ما گفت لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا- تا بعضى از ايشان بعضى ديگر را به كار گيرند». [٥]/ ٣٩٠ اين بدان معنى نيست كه اين تمايلات حتمى است، بلكه انسان مى‌تواند آنها را تغيير دهد، ولى بيشترين مردم به آن خرسندند و اين خود حكمت الاهى را در تقسيم آن ميان افراد بشر تحقق مى‌بخشد.