تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٤ - شرح آيات
امّا كلمه «لمّا» به معنى نفى همراه با توقع است، يا نفى چيزى كه توقع آن نمىرفته است، و اين هر دو در اين سياق درست است، چه انجام دادن فرمان پروردگار از انسان مورد انتظار است، به همان گونه كه انجام ندادن آن بر خلاف چيزى است كه انتظار آن مىرفته است.
[٢٤] و سياق به مجموع نعمتهاى خدا بر انسان باز مىگردد كه او را به شناخت قدرت و حكمت و رحمت او رهبرى مىكنند، پس آب را ابرهاى خوب به بالاى آسمان مىبرند و بر زمينهاى هموار و ناهموار به صورت باران فرو مىريزند و آنها را سيراب مىكنند، تا سپس سطح زمين بشكافد و آنچه خوراك آدمى است از گونههاى مختلف دانهها و ميوهها از آن بيرون آيد.
فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ- پس شايسته است كه انسان به خوراك خود درنگرد.» نه فقط براى آن كه بداند چگونه خدا آن را براى او فراوان آفريده، بلكه از مدرسه آفريدگان اين را بياموزد كه چگونه از آن بهره برگيرد. مگر نه اين است كه همه اين طبيعت مسخّر براى خوراك رساندن به تو است، آيا در اين امر حكمت بالغه و قدرت قاهره خدايت را مشاهده نمىكنى، و آيا اين همه بدان معنى نيست كه در وراى اين طبيعت تدبير و تقدير و حكمتى وجود دارد، و اين كه مقصود پروردگارت اين است كه تو را خوشبخت سازد و سپس به راهنماييت بپردازد و آن گاه آماده بهشتت كند؟! آرى. و امام حسين عليه السلام در خطاب به پروردگارش راست گفت كه: «كور باد آن چشمى كه تو را مراقب و ناظر بر خودش نبيند، و زيانبار باد معامله بندهاى كه سهمى از آن به دوستى تو اختصاص نيافته است». [١١]/ ٣٣١ پس اگر به غذا با چنين ديدى نگاه كنى، از درجه بلعيدن خوراك با اشتهايى حيوانى به درجه بهرهبردارى از آن با آسايش نفسانى و با سپاسگزارى و امتنان بالا مىروى، و در اين هنگام تنها بدنت از خوراك تغذيه نمىكند، بلكه روح
[١١] - مفاتيح الجنان، دعاى عرفه.