تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠١ - شرح آيات

آخرى چهل سال فاصله بود، و أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى‌ را در آن هنگام گفت كه به دريا رسيد و راهى را در آن خشك يافت و به قوم خود گفت: مى‌بينيد كه دريا از ترس خشك شده است؟ كه او را تصديق كردند، و به همين سبب خداوند متعال گفته است وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى‌. [٦] [٢٥] و پايان هولناك در آن هنگام بود كه خدا او را سخت گرفت و گرفتار كرد و ملازم عذاب دنيا و آخرتش قرار داد.

فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولى‌- پس خدا او را گرفتار كيفر و عقوبت آخرت و دنيا كرد.» گفته‌اند: نكال از نكل و اصل معنى آن امتناع است همچون نكول از سوگند ياد كردن، و نكل به معنى قيد است و معنى آن در اين جا عاقبت بد براى عمل بد است كه همچون عبرتى براى ديگران باقى مى‌ماند، بدان سبب كه نكال اسم است براى چيزى كه نكال يعنى عقوبت ديگرى قرار داده شده است تا از آن عبرت گيرد. سپس گفتند كه معنى آيه اين است كه (اخذه اللَّه اخذا وبيلا) كه در آن به جاى «نكال» تركيب «اخذا وبيلا» آمده است، و از اين گونه تعبير در زبان عربى فراوان است كه در آن مصدر ديگرى نزديك به مصدر كلمه جايگزين مصدر آن مى‌شود؛ و بعضى گفته‌اند كه آن بدين معنى است كه: خدا او را به نكال آخرت و اولى گرفتار كرد. و اين سؤال باقى مى‌ماند كه: معنى نكال آخرت چيست؟ به نظر من، معنى آن نكال (يعنى مجازات در مقابل عمل بدى) است كه در زندگى قيامت به شخص مى‌رسد، و عقوبتى ديگر در حيات دنيا.

[٢٦] و اين نكال- عاقبت كار بد و كيفر آن- براى هر عبرت گيرنده عنوان عبرت پيدا مى‌كند، پس عبرت گيرنده كيست؟ آن كس كه مى‌ترسد، و نمى‌ترسد مگر آن كه به هدايت رسيده باشد، و به هدايت نمى‌رسد مگر آن كس كه پاك و پاكيزه باشد.