از بین رفته بود . نویسنده بدون این که این قضیه را آب و تاب بدهد به‌ مطلب اقرار کرده است . این هم این مطلب . در ابتدا در صفحه ١٩٥ جمله ای می‌گوید راجع به همین بحث " افق رو به‌ گسترش " ، اشاره می‌کند به یک نظریه ای که اساسا به آینده جهان بدبین‌ است ، چون ما دو مسأله را طرح کردیم ، یکی این که آیا آینده رو به تکامل‌ هست یا رو به تکامل نیست ؟ بحث دیگر این است که اصلا آینده ای خواهد بود یا نخواهد بود ؟ احتمال این هست که اصلا بشر در اثر همین پیشرفت‌ صنعت و تکنیک خودکشی کند ولی خودکشی دسته جمعی اگر یک جنگ جهانی با مقیاس اسلحه های کنونی تا چه رسد به اسلحه هایی که تا مثلا پنجاه سال‌ دیگر به وجود می‌آید رخ بدهد ممکن است کره زمین خاکستر شود می‌گوید بله‌ این احتمال را نمی‌شود نفی کرد ولی در عین حال ما نباید بنا را بر این‌ احتمال منفی بگذاریم این احتمال هم هست که این قضیه رخ ندهد می‌گوید از مرگ خود فرد که بالاتر نیست مگر فرد یقین ندارد که می‌میرد ؟ ولی به دلیل‌ این که یقین دارد که روزی می‌میرد دست از طرح برای آن مقدار زندگی‌ای که‌ احتمالا خواهد داشت بر نمی‌دارد . بعد وارد همین مسأله می‌شود عرض کردیم که از آن سه قسمت : " قدرت ، آزادی و آگاهی " قدرت را که اصلا طرح نمی‌کند ، آزادی را بعدها به طور مختصر طرح می‌کند ، بیشتر تکیه اش روی آگاهی است . می‌گوید : " آغاز تاریخ از وقتی است که انسان به جای تصور گذشت زمان همچون‌ جریان طبیعی ، آن را رشته ای از حوادث مشخص پنداشت که افراد آگاهانه‌ در آنها درگیر بوده اند و می‌توانند آگاهانه بر آنها اثر بگذارند " .