فلسفه تاریخ 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٢

دارد . شاید از همه اینها بهتر بحث تکاملی است که لکنت دونوئی در کتاب " سرنوشت انسان " آورده که تکامل هدفدار است خیلی بحث خوب و عالی‌ای است .
عین این بحث راجع به تاریخ هم پیش می‌آید که آیا جامعه انسانی که به‌ سوی یک تکاملی پیش می‌رود هدف دارد و متوجه آن تکامل است ، چنانکه‌ طبیعت که رو به تکامل می‌رود ، اگر در مسیر انحرافی قرار بگیرد برمی‌گردد به حالت تعادلش ، گاهی از این طرف می‌افتد برمی‌گردد به تعادل ، گاهی از آن طرف می‌افتد برمی‌گردد به تعادل ، ولی با اینکه راههای مارپیچی طی‌ می‌کند در نهایت امر به سوی آن هدف تکاملی خود پیش می‌رود ، آیا جامعه‌ هم همین جور است ؟ می‌گوید : الهیون قائل به چنین چیزی هستند و از غیر الهیون نیز هگل که معتقد به روح مطلق بود قائل به چنین مطلبی بوده است ( که آن هم یک مطلب خیلی اساسی است و به همین سادگی‌ها نمی‌توان آن را رد کرد ) مسأله ای که اکنون همه ادیان راجع به حضرت حجت [١] پیش بینی‌ می‌کنند که عدل کامل ، صلح کامل ، رفاه کامل ، سلامت کامل و امنیت کامل‌ برقرار خواهد شد ، همان پیش بینی تکامل تاریخ و تکامل بشریت است ، یعنی زندگی بشر در آینده منتهی می‌شود به عالیترین و کاملترین زندگیها که‌ از جمله آثاری که در آن هست آشتی انسان و طبیعت است و آن این است که‌ زمین تمام معادن خود را در اختیار انسان قرار می‌دهد ، آسمان تمام برکات‌ خود را در اختیار انسان قرار می‌دهد و همه اینها خود تکامل تاریخ است .
چندی پیش هشت سخنرانی تحت عنوان " مدینه فاضله اسلامی " راجع به‌ حضرت حجت در کاشان کردم خیلی سخنرانیهای خوبی بود ولی بعد خود سخنرانیها را نتوانستیم پیدا کنیم [٢] یادداشتهایش را متفرق دارم .
اگر آن