در تفسير نعمانى از على عليه السلام نقل شده است كه بعضى از آيات نصفش نسخ شده و نصف ديگر آن نسخ نشده است از جمله آيه‌ (وَ لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ)‌ كه نصف اوّل آن نسخ شده و ناسخ آن آيه ٥ سوره مائده است كه نكاح اهل كتاب را اجازه مى‌دهد و امّا نيمه دوّم آيه كه در مورد نكاح زن مسلمان با مرد كافر است نسخ نشده و باقى است كه اين هم با صراحت دلالت بر جواز مى‌كند.

* ... عن ابى مريم الانصارى قال سألت ابا جعفر عن طعام اهل الكتاب و نكاحهم حلال هو؟ قال: نعم قد كانت تحت طلحة يهوديّة. [١]

در حالى كه طلحه يك فرد سرشناس و از ياران پيامبر بوده و پيامبر او را منع نكرده است پس دليل بر جواز است. روايت مطلق است و ظاهراً مراد نكاح دائم است وقتى دائم جايز باشد منقطع به طريق اولى جايز است.

* ... عن محمّد بن مسلم، عن ابى جعفر عليه السلام قال: سألته عن نكاح اليهودية و النصرانية فقال: لا بأس به اما علمت انه كانت تحت طلحة بن عبيد الله يهودية على عهد النبى صلى الله عليه و آله. [٢]

* ... عن محمّد بن مسلم عن ابى جعفر عليه السلام قال: لا تتزوّج اليهوديّة و النصرانيّة على المسلمة. [٣]

مفهومش اين است كه اگر تزويج يهوديّة بر مسلم نباشد اشكال ندارد و اگر اصلش اشكال داشته باشد اين تعبير امام درست نيست، پس بالمفهوم دلالت مى‌كند بر اين كه نكاح يهوديّه و نصرانيّه فى الجمله جايز است.

* ... عن سماعة بن مهران قال: سألته عن اليهودية و النصرانية أ يتزوجها الرجل على المسلمة؟

(كانّ در ذهن راوى است كه اصل مسأله اشكال ندارد و لذا از فروع آن سؤال مى‌كند)

قال: لا و يتزوّج المسلمة على اليهودية و النصرانية. [٤]

روايات سه و چهار و پنج هم به همين مضمون است.

* ... عن ابى بصير، عن ابى عبد اللّه عليه السلام قال: لا تتزوّجوا اليهودية و لا النصرانية على حرّة متعة و غير متعة. [٥]

* ... عن ابى بصير يعنى المرادى‌

(سند خوب است)

عن ابى جعفر عليه السلام قال: سألته عن رجل له امرأة نصرانية له أن يتزوّج عليها يهودية؟ فقال: انّ اهل الكتاب مماليك للامام عليه السلام .... [٦]

شنيده بودند كه نمى‌شود يهوديّه را بر نصرانيّه تزويج كرد پس از اين تعبير استفاده مى‌شود كه اصل نكاح يهوديّه و نصرانيّه اشكال نداشته و فروع آن مورد سؤال واقع شده است.

* ... عن محمّد بن مسلم عن ابى جعفر عليه السلام قال: ان اهل الكتاب و جميع من له ذمة اذا اسلم احد الزوجين فهما على نكاحهما و ليس له أن يخرجها من دار الاسلام الى غيرها و لا يبيت معها و لكنّه يأتيها بالنهار .... [٧]

اين حديث دلالت دارد كه استدامه نكاح از طرفين جايز است يعنى اگر مرد مسلمان شود با زن اهل كتاب مى‌تواند باشد و اگر زن مسلمان شود با مرد اهل كتاب مى‌تواند باشد. فقها دو طرف را نگفته‌اند، ولى يك طرفش كه مرد مسلمان شود و زن كافره باشد شاهد بر بحث ما است و نيم ديگر روايت خلاف اجماع است كه اگر بتوانيم روايت را تجزيه كنيم به درد استدلال مى‌خورد و الّا فلا.

* ... عن يونس قال: الذي تكون عنده المرأة الذميّة فتسلم امرأته قال: هى امرأته يكون عندها بالنهار و لا يكون عندها بالليل‌

(اگر مراد از «الذي» مسلمان باشد، ديگر جاى سؤال نيست پس معلوم مى‌شود كه مراد از «الذي» كافر بوده و زن هم كافر بوده است بعد زن مسلمان شده و شاهدش ذيل روايت است)

قال: فان اسلم الرجل و لم تسلم المرأة يكون الرجل عندها بالليل و النهار

(اين روايت هم دلالت مى‌كند كه در استدامه اشكال ندارد). [٨]

جمع‌بندى: از ضميمه مجموع روايات كه بعضى صريح و بعضى غير صريح بود استفاده مى‌شود كه نكاح يهوديه و نصرانيه عيبى ندارد، نه دائمش و نه منقطعش، نه استدامه‌اش و نه ابتدايش، حال بايد ديد كه آيا گروه دوّم و سوّم از روايات مى‌تواند در مقابل اين روايات قرار گيرد و جمع بين آنها چگونه است.

٨٢ القول فى الكفر (ادامه) ..... ١١/ ١/ ٨٢

طايفه دوّم: نكاح با كتابيّه مطلقا جايز نيست.

اين اخبار به دو گروه تقسيم مى‌شود:

گروه اوّل: رواياتى كه اصرار دارد آيه سوره مائده كه نكاح‌

[١] ح ٣، باب ٥ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٢] ح ٤، باب ٥ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٣] ح ١، باب ٧ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٤] ح ٢، باب ٧ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٥] ح ٥، باب ٧ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٦] ح ١ باب ٨ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٧] ح ٥، باب ٩ از ابواب ما يحرم بالكفر.

[٨] ح ٨، باب ٩ از ابواب ما يحرم بالكفر.