منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٠٥
آنچه روز به دست مى آوريد، آگاه است. سپس شما را از خواب بر مى انگيزد تا اجل معيّن فرار سد.»
دراين آيه به روشنى« توفى» در همان گرفتن روح در عالم خواب به كار رفته است.
گواه روشن بر اينكه توفى به معنى ميراندن نيست، بلكه گرفتن است كه داراى حالات مختلف مى باشد، آيه اى است كه در باره زنان بد كار سخن مى گويد: (فَأمْسِكُوهُنَّ فِى البُيُوتِ حَتّى يَتَوفَّاهُنَّ المَوْتُ أوْ يَجْعَلَ اللّهُ لَهُنَّ سَبيلاً) (نساء/١٥) «آنان را درخانه باز داشت كنيد تا مرگ آنان را بگيرد، يا خدا براى آنان راهى قرار دهد».
در اين آيه فاعل «يتوفى» موت است ومعنى (يَتَوفَّاهُنَّ المَوْتُ) همان «يَأخُذُهُنَّ المَوتُ» است واگر« توفى» به معناى ميراندن باشند، نتيجه جمله اين مى شود كه «يميتهنّ الموت» كه تعبير نادرستى است.
اكنون كه روشن شد«توفي» يك معنى جامع دارد، در تعيين يكى از دو معنى نياز به قرينه خارجى داريم. در باره آيه نخست يعنى (متوفّيك) و (وَ رافِعْك إلَىَّ) ياد آور شويم كه خدا حضرت عيسى را به مطالب سه گانه اى [١] مورد خطاب قرار مى دهد ومى فرمايد:(إذْ قالَ اللّهُ يا عيسى إنّى مُتَوَفِّيكَ وَ رافِعُكَ إلَىَّ وَ مُطَهِّرُك...). خطابهاى «متوفيك» و «رافعك » و «مطهرك» با حضرت عيسى است.
ناگفته پيداست كه عيسى نام تنها روح وروان نيست، بلكه نام مجموع تن وروان است وبايد حامل اين سه ويژه، عيساى خارجى، يعنى تن وروان باشد. به عبارت ديگر،«عيسى» نام اين موجود خارجى است وخطاب نيز به همو است.
[١] ويژگى چهارم در ذيل آيه است، و به گونه اى مربوط به عيسى وبه گونه اى مربوط به امّت اوست. يعنى جاعل الذين اتَّبَعوك فوق الّذين كفروا. از اين جهت در متن به سه ويژگى تكيه شده است.