چيزى كه در اينجا بايد در باره آن بحث كرد، اين است كه اين ناراحتى را در سوره ص به شيطان نسبت داده و مى گويد:( أَنِّى مَسَّنِى الشَّيطانُ بنصب وعَذاب)(ص/٤١). در حالى كه در سوره انبياء از شيطان چيزى نيست، بلكه مى فرمايد: (مسّنى الضرّ)در اين صورت چگونه مى توان دخالت شيطان را در باره پيامبرى مثل ايوب توجيه كرد؟

در اينجا مى توان دو نوع پاسخ گفت: يكى اينكه بگوييم مقصود از دو جمله زير يك معنا نيست.١ـ مسنى الضر; ٢ـ مسنى الشيطان.

مقصود از جمله نخست، بيمارى توأم با رنج ودرد است ومقصود از جمله دوّم، شماتت راهبان است كه به تحريك شيطان او را سرزنش مى كردند ومى گفتند: تو مصدر چه گناهى بوده اى كه به اين وضع گرفتار شده اى؟ از اين جهت امام صادق (عليه السلام)مى فرمايد:

«إنّ اللّه ابتلى أيوب بلاذنب فصبر، حتّى عُيِّرَ وانّ الأنبياء لايصبرون على التعيير».[١] «ايوب بدون انجام گناهى دچار بلا گرديد واستقامت ورزيد تا اينكه مورد سرزنش قرار گرفت وپيامبران بر شماتت صبر نمى كنند.(وبايد آن را يك قانون غالبى انديشيد.)

بنابراين مقصود از مس شيطان، مسّ بدنى وروحى نيست،بلكه تأثير شيطان در قلوب راهبان است كه نتيجه آن ناراحتى ايوب بود.

پاسخ ديگر اينكه ممكن است هر دو جمله ناظر به يك امر باشد وشيطان در مزاج ومال او به اذن الهى تصرّف كرد. زيرا شيطان به خدا گفت:سپاسگزارى ايوب به خاطر نعمتهايى است كه در اختيار او نهاده اى واگر مرا بر او مسلّط سازى تا

[١] بحار الأنوار، ج١٢، ص٣٤٧.