٢ـ از آنجا كه سليمان به عنوان فرمانرواى مقتدر در برابر دشمن كافر سخن مى گويد، هر چند در پشت اين سلطنت نبوّت اوست، بايد از موضع قدرت سخن بگويد; چنانكه گفت:(ألاّ تَعْلُوا عَلَىَّ).

٣ـ دعوت به تسليم در برابر قدرت او. يعنى نه تنها برترى نجويند، بلكه بايد تسليم قدرت من شوند.

اين نوع سخن گفتن هر چند از مقام انبيا واوليا دور است، ولى با توجّه به اينكه او فرمانروايى است مقتدر وطرف مقابل نيز فرمانروايى با شوكت وبا قدرت است، شرايط ايجاب مى كند كه سليمان در اينجا از موضع قدرت سخن بگويد.

مطلب ديگر اينكه نامه او به زبان عربى بوده، يا اينكه اين جمله ها ترجمه نامه است؟!

با توجه به اينكه سليمان عرب نبوده، قطعاً نامه را به غير زبان عربى نوشته است وهم اكنون رسم است كه سران كشورها نامه ها را به زبان خود تنظيم مى كنند وگيرنده نامه بايد به وسيله مترجم از مضمون نامه آگاه شود; چنانكه پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله وسلم)نيز نامه هاى خود را به زبان عربى مى نوشت. همچنين احتمال دارد كه سليمان نامه را به زبان رايج در سرزمين سبا نوشته است. زيرا طبق روايات، سليمان از زبانهاى مختلف آگاه بوده وبا آنها سخن مى گفته است.[١]

آيا سراسر نامه همين سه جمله بوده وبس، يا اينكه ملكه سبا آن را به اين صورت تلخيص كرده است؟ اظهار نظر قطعى مشكل است. ولى احتمال دارد كه نامه به همين مقدار بيش نبوده است; همچنان كه احتمال دارد كه نامه مفصل تر از

[١] بحرانى: برهان٣/٢٠٣.