انجام گرفته است واينكه مى گويند موسى در تيه در بالاى كوه درگذشت، نقلى بيش نيست واصولاً زمان بندى اين بخش از تاريخ چندان قطعى نيست وما اين بخش از حوادث را در زندگى موسى آورديم. در هر حال آنچه مهم است توضيح آيات اين بخش است.

بنى اسرائيل پس از نزول تورات بر آنان در عمل به آن كوتاهى مى كردند. خداوند مى خواست از طريق ايجاد رعب وترس آنان را به عمل به تورات وادار سازد وصورت رعب چنين بود كه كوه طور به فرمان خدا از جاى كنده شد وبر بالاى سر آنان قرار گرفت; به گونه اى كه تصوّر كردند كه كوه بر سر آنها فرود مى آيد. وقرآن اين حقيقت را در دو مورد با جمله (وَرَفعْنا فَوْقَهُمُ الطُّورَ)بيان كرده ودر يك مورد با جمله (وَ إذْنَتَقْنَا الجَبَلَ)و«نتق» در لغت عرب به معناى جذب وكندن است واگر بخواهيم ظاهر آيه را بگيريم بايد بگوييم:كوه «طور» كه با آنها فاصله داشت،از جاى كنده شد وبه سوى آنها رو آورد، به گونه اى كه تصوّر كردند بر سر آنها مى افتد.

البته مقصود اين نبود كه آنان ايمان بياورند، بلكه مقصود اين بود كه به تورات عمل كنند; لذا پس از بيان رفع طور مى فرمايد:(خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّة):«آنچه را كه براى شما فرو فرستاديم با قوّت بگيريد».

ازاين بيان استفاده مى شود كه هنوز ملّت بنى اسرائيل از نظر فكرى وتربيتى دوران كودكى را مى گذراندند وتا عذاب ومؤاخذه اى را نمى ديدند، احساس وظيفه نمى كردند. شگفت اينجاست كه با ديدن اين همه آيات الهى، قرآن مى فرمايد:باز از عمل به تورات سرپيچى كردند:

(وَإذْ أخَذْنا مِيثاقَكُمْ وَ رَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّة وَ اذْكُرُوا ما فيهِ لعَلّكُمْ تَتَّقُونَ *ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَلَوْلا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الخاسِرينَ). (بقره/٦٣ـ٦٤)

در اين جا از بيان نكته اى ناگزيريم وآن اينكه افراد علم زده كه پيوسته