وخشم به سوى قوم خود بازگشت; چنانكه مى فرمايد: (وَلَمّا رَجَعَ مُوسى إلى قَوْمِهِ غضْبانَ أسِفاً)(اعراف/١٤٩) و نيز مى فرمايد:(فَرَجَعَ مُوسى إلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً) (طه/٨٦).

با توجّه به اينكه اين جريان مربوط به سه دسته بود:

١ـ سامرى كه بت را ساخت وبه بت پرستى دعوت كرد.

٢ـ قوم موسى كه فريب سامرى را خوردند وگمراه شدند.

٣ـ هارون كه جانشين موسى بود وسرپرستى قوم به او سپرده شده بود.

واكنش موسى در برابر قوم خود در آغاز كار همان توبيخ وسرزنش بود كه از هر دو سوره نقل مى كنيم.

در سوره اعراف مى فرمايد:

( بِئْسَما خَلَفْتُمُونى مِنْ بَعْدى): «بد جانشينانى براى من بوديد».

٢ـ( أَعَجِلْتُمْ أ مْرَ رَبِّكُمْ):«در فرمان پروردگارتان عجله نموديد».

٣ـ (إنَّ الّذينَ اتَّخَذُوا العِجْلَ سَيَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فى الحَياةِ الدُّنْيا وَكَذلِكَ نَجْزِى المُفْتَرينَ). «كسانى كه گوساله را معبود خود ساخته اند، به همين زودى در زندگى اين جهان، خشم وذلّتى از طرف پروردگارشان به آنها مى رسد».

ودر سوره طه مى فرمايد:

٤ـ ( أَلَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْداً حَسَناً): « آيا پروردگارتان وعده نيكو به شما نداد؟».

٥ـ ( أَفَطالَ عَلَيْكُمُ العَهْدُ):«آيا جدايى من طولانى شد؟».

٦ـ ( أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَخْلَفْتُمْ مَوعِدى):«يا خواستيد كه عذابى از جانب پروردگارتان به شما نازل گردد كه با وعده من مخالفت ورزيديد؟».

اكنون بايد به تحليل اين نكوهشها پرداخت.