فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٩٣ - ٣ـ تعمير قبور

پشتى»باشد امام فرمان مى دهد را از بين ببرد.

با توجه به تحليلى كه در پرتو آيات قرآن وحديث به عمل آمد ، اين حديث كوچكترين دلالتى بر مقصود طرف ندارد.

در اينجا قرائن ديگرى نيز احتمال دوم را اثبات مى كند كه مقصود ، يكسان بودن قبر با زمين نيست ، بلكه مقصود ، هموار بودن سطح خود قبر است ، خواه از زمين بلندتر باشد يانه؟اينك اين قرائن :

١ـ شارحان حديث ، همگى از آن همين معنا را فهميده اند.

«نووى» در شرح خود بر حديث مسلم كه اين روايت در آن آمده مى گويد:

«سنت اين است كه قبر اززمين چندان بلندتر نبوده و به صورت « پشت ماهى» نباشد، واين مذهب شافعى است ، هرچندقاضى عياض ازمالك وديگران آورده كه مستحب ، همان محدب «گوژ پشت » بودن قبر است ».

٢ـ صحيح مسلم ، اين حديث را در باب تسوية القبور آورده است . مسلم،در اين با ب از تمامه نقل مى كند كه:

«من با فضالة بن عبيد در سرزمين روم بودم كه يكى از ما ، از دنيا رفت . فضاله او را به خاك سپرد وروى قبر وى را صاف كرد و گفت : از رسول خدا شنيدم كه فرمان مى داد كه روى قبر مسطح باشد. پس از آن ، حديث أبى الهيا ج را براى من خواند»[١].

٣ـ ابن حجر عسقلانى در تفسير حديث مى گويد :« لمْ يُرد تسويته بالأرض وإنّما أراد تسطيحه جمعاً بين الأخبار»[٢].