بيشتر با نقش و مكان و منزلت روحانى در جامعه، ارتباط پيدا مى‌كند. در يادبود يك روحانى جليل القدر، سخن از نقش روحانيت، اولى است. به علاوه، در بحثى كه چند هفته قبل اينجا داشتم، قول دادم يك بار ديگر در جمع دوستان بيايم و دراين‌باره آنچه مى‌دانم عرض كنم. يكى از برادران روحانى ضمن سؤال‌هاى كتبى، سؤالى دراين‌باره فرستاده بودند و در پاسخ ايشان گفتم كه اين سؤال، سؤالى نيست كه با چند جمله در پايان سخنرانى پاسخ داده شود و نيازمند يك بحث مستقل است.

موضوع عرايض من «نقش روحانيت در جامعه امروز ما» است و روى سخن، نه فقط متوجه روحانيانى است كه اينجا تشريف دارند وعده‌شان هم بحمد الله زياد است، بلكه با همه برادران و خواهرانى است كه در اين مراسم پر شكوه نماز جمعه، به نيايش خداوند حاضر شده‌اند.

مسئله مسئله صنفى نيست، مسئله، مسئله بنيادى در رابطه با جامعه اسلامى، نظام اسلامى و جمهورى اسلامى ماست. در عين آنكه درباره نقش يك گروه و صنف است، درباره كل جامعه هم هست. براى اينكه نقش روحانيت را در امروز و فرداى جامعه بهتر بشناسيم، ناچاريم نقش همين‌روحانيت را در دو سال قبل از پيروزى انقلاب مورد بررسى قرار بدهيم.

نقش‌هاى سنتى روحانيت‌

برادران روحانى؛ روحانيت از سالها و قرنها پيش يك سلسله نقشهاى‌