شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٧٣ - فصل سوّم در بيان خطرات انحراف قوّه غضبيّه

احاطه دارند، لكن تماسى بين بواطن نيست. نار الهى احاطه به ظاهر و باطن و عمق و سطح دارد و احاطه آن، ظهور احاطه قيّومى است كه به تمام موجودات به يك نحوه احاطه دارد. آتش خدائى چنانچه جسم را به ظاهر و باطن مى‌سوزاند، روح و قلب را هم مى‌سوزاند، و چنين آتشى در اين عالم تصور ندارد. همه آتشهاى اين عالم از حدّ ظاهر بالا نمى‌روند و به باطن انسان نمى‌رسند، لكن آنجا باطن را سخت‌تر مى‌سوزاند و احاطه به باطن بيشتر دارد از احاطه به ظاهر.

و اگر صورت غضب در نفس تمكُّن پيدا كند و ملكه باطنه انسان گردد و حُكم مملكت در تحت تصرّف نفس سَبُعى درآيد، و صورت أخيره انسانى صورت سَبُع شود، در عالم برزخ و قيامت، انسان به صورت سَبُع محشور شود.

و ناچار سبع برزخى و ملكوتى با سباع ملكى و دنيائى فرق بسيار دارد؛ چنانچه سبعيّت انسان نيز با سبعيّت‌هاى ديگر حيوانات بسيار فرق دارد.

و در حديث است كه پيغمبر فرمود: «بعضى از مردم به صورتهائى محشور شوند كه ميمونها و خنزيرها پيش آنها نيكو است»

« يُحْشَرُ بَعْضُ النّاسِ عَلى صُورَةٍ تَحْسُنُ عِنْدَها الْقِرَدَةُ وَ الْخَنازِيرُ». [١]؛ چنان كه انسان در افق كمال و جمال در صف اعلاى وجود واقع است و هيچ يك از موجودات، هم ترازوى او نيستند. در جانب نقص و زشتى و اتّصاف به صفات رذيله نيز، هيچ يك از موجودات هم ترازوى او نيستند؛ چنان كه خداوند درباره او فرموده:

«أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ» [٢]، و درباره قلوب آنها فرموده است: «فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً» [٣]. و از اين رذيله و مَلَكه خبيثه چه بسا شود كه‌

[١] متن اين حديث نبوي، چنين است:

«يُحْشَرُ بَعْضُ النّاسِ عَلى صُورَةٍ تَحْسُنُ عِنْدَها الْقِرَدَةُ وَ الْخَنازِيرُ».

(علم اليقين، فيض كاشاني (ره)، ج ٢، ص ٩٠١).

[٢] اينان همانند چهارپايانند، بلكه گمراه‌تر از آنان هستند. (أعراف/ ١٧٩).

[٣] پس قبلهاى شما چون سنگ سخت گرديد، يا حتّى سخت‌تر از سنگ. (بقره/ ٧٤).