شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦٩ - فصل دوّم در بيان ثمرات قوّه غضبيّه

و خود براى تهييج آن به كارهائى فوق العاده اقدام مى‌كردند؛ چنانچه از بعضى معروف است كه براى خروج از تفريط آن، در مواقع خوفناك مى‌رفت و نفس را در مخاطرات مى‌انداخت، و در موقع تلاطم كشتى سوار آن مى‌شد تا آن كه خوف و سستى را از نفس دور كند [١]. گرچه اين نحو معالجات، زياده‌روى و افراط است، لكن اصل علاج براى بيدار كردن قوّه غضب در صورت سستى و فتور آن لازم است؛ زيرا كه از سستى آن خلل عظيم بر نظام جمعيّت و حكومت مدينه فاضله لازم آيد، و خطرهاى بزرگ بر زندگانى فردى و اجتماعى رخ دهد، و عيبهاى بزرگ مترتّب بر خمودى اين قوّه شريفه شود؛ از قبيل ضعف و سستى و تنبلى، طمع و كم‌صبرى و قلّت ثبات و فرار از جنگ و فرو نشستن از اقدام در موقع ضرورت، و ترك نمودن امر به معروف و نهى از منكر، و تن در دادن به ننگ و عار و ذلّت و مسكنت.

خداوند عالم اين قوّه شريفه را در انسان، عبث و بيهوده خلق نفرموده، آن را سرمايه سعادت دنيا و سرافرازى و بزرگى قرار داده، و سرچشمه سعادتهاى آن جهان مقرّر داشته.

فرو نشستن از اقدام، و سستى نمودن از امر به معروف و نهى از منكر، و جلوگيرى ننمودن از ظلم ستمكاران، حلم نيست، بلكه خمود است كه يكى از ملكات رذيله و صفات ناهنجار است.

خداى تعالى‌ در آيات شريفه قرآنيّه از مؤمنين به‌ «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ» [٢] تعبير فرموده، و مجاهدين و شجاعان در معركه جنگها را بر

[١] تهذيب الأخلاق، ابن مَسكويه، ص ١٧٣.

[٢] مؤمنان نسبت به كُفَّار، سخت و نسبت به خودشان، مهربانند. (فتح/ ٢٩).