شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦٢ - فصل سوّم در بيان آنكه تأنّى و تثبُّت از فطريات مخموره و از جنود عقل است، و تسرّع و شتابزدگى و بىثباتى و بىقرارى از جنود جهل و ابليس و از فطريات محجوبه است

ثبات با طمأنينه است كه جمعيّتهاى كم را در مقابل گروه‌هاى انبوه حفظ مى‌كند، و بر ممالك بزرگ عالم با عِدّه و عُدّه معدود مسلّط و چيره مى‌كند.

خداى تعالى‌ در قرآن شريف به اين قوّه طمأنينه و ثبات، اهميّت شايان داده و فرموده: «بيست نفر اينان بر دويست نفر ديگران غالب و چيره مى‌شوند» [١] و همين طور هم شد. [٢]

فصل سوّم در بيان آنكه تأنّى و تثبُّت از فطريات مخموره و از جنود عقل است، و تسرّع و شتابزدگى و بى‌ثباتى و بى‌قرارى از جنود جهل و ابليس و از فطريات محجوبه است‌

ما پيش از اين ذكر كرديم كه انسان به حسب فطرت اوّليه كه حق تعالى‌ او را به آن مخمّر فرموده، عاشق كمال مطلق و متنفِّر از نقص است، و اگر توجه به نقص كند و محبّت غير كمال مطلق در او پيدا شود، از احتجاب فطرت است. [٣] از اين جهت، توجه به خود و خودخواهى و پيروى از شهوات و مقاصد حيوانى و تبيعيّت از شيطان واهمه داخلى و شيطان بزرگ خارجى، بر خلاف فطرت اوليه او است. و شك نيست كه تمام عجله‌ها و شتابزدگيها و بى‌ثباتيها و بى‌قراريها، از خوف نرسيدن به مآرب نفسانيّه و لذّات و شهوات حيوانيّه يا فقدان مقاصد حيوانى است.

قلبى كه در آن نور توحيد و معرفت كمال مطلق تابيده شده باشد، داراى‌

[١] «إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ». (أنفال/ ٦٥).

[٢] اشاره است به واقعه جنگ بدر. دراين‌باره نگاه كنيد به: السيرة النَّبويَّة، ابن هشام، ج ٢، ص ٣٣١؛ تاريخ الرُّسل و الملوك، طبري، ج ٢، ص ٤٢١؛ مجمع البيان، طبرسي (ره)، ج ٤، ص ٨٥٧.

[٣] رجوع كنيد به ص ٧٧- ٧٦.