شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥٩ - فصل دوّم در بيان مقصود از تؤده و تسرّع

فصل دوّم [در بيان مقصود از تؤده و تسرّع‌]

ظاهر اين است كه مراد از «تُؤَدَه» در حديث شريف- به مناسبت مقابله با «تسرّع»- تأنّى باشد، و آن عبارت از اعتدال قوّه غضبيّه است كه حد افراط آن تسرّع است؛ چنانچه بعضى محقّقين بزرگ گفته‌اند، و سكونت نفس را از فروع شجاعت شمرده‌اند. [١]

و شايد مراد از آن، تثبّت بود كه آن نيز از اعتدال قوه غضب است، و از فروع شجاعت است، و آن عبارت از آن است كه نفس در تحمّل شدايد و پيش‌آمدهاى گوناگون عالم، خوددار باشد و بزودى از ميدان در نرود، و سبك بارى و سهل انگارى نكند، و خفّت و تندى به خرج ندهد، و اين أعم است از پيش‌آمدهاى اخلاقى و روحى يا پيش‌آمدهاى طبيعى و جسمانى.

نفسى كه داراى ثبات باشد، از ناملايمات روحى از حوصله بيرون نرود، و در مقابل ناگوارها پابرجا بايستد، و از طمأنينه و ثبات او كاسته نگردد. و شايد آيه شريفه‌ «فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ» [٢] اشارت به اين مقام نفس باشد.

و البته تحصيل چنين روحى در جامعه، از مهمترين امور است، و در عين حال از مشكل‌ترين كارها است. و از اين جهت در روايت است كه رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم- فرمود: «سوره هود مرا پير كرد براى اين آيه»

« شَيَّبَتْنِي سُورَةُ هُودٍ لِمَكانِ فَاسْتَقِمْ كَمَا امِرْتَ». [٣]. و

[١] شرح اصول الكافي، صدر المتألّهين شيرازي (ره)، ج ١، ص ٤٤٧.

[٢] همراه با آنان كه با تو روى به خدا آورده‌اند، آن چنان كه مأمور شده‌اى، استقامت كن. (هود/ ١١٢).

[٣] متن حديث نبوى، چنين است:

«شَيَّبَتْنِي سُورَةُ هُودٍ لِمَكانِ فَاسْتَقِمْ كَمَا امِرْتَ».

(الدُرُّ المنثور، سيوطي، ج ٣، ص ٣٢١- ٣٢٠؛ مجمع البيان، طبرسي (ره)، ج ٥، ص ٣٠٤).