و عجب آن است كه فيلسوف كبير اسلامى، «صدر المتألّهين» [٣]- قدّس سرّه- نيز در اين حديث از تحقيق اهل معرفت و اصحاب قلوب، صرف نظر فرموده و به طور ديگر تأويل فرموده است اين حديث را، كه شاهد بزرگ آن مشرب و مسلك است‌ [٤]. و ما در رساله «مصباح الهداية» [٥] تحقيق اين مقصد را با حكومت بين عرفاى شامخ و حكماى عظام، راجع به «اوّل ما صدر»، به طور وافى نموديم‌ [٦]؛ هر كس خواهد به آن رجوع كند تا جليّه حال معلوم گردد.

[١] مرآة العقول، علّامه مجلسى (ره)، ج ٢، ص ١٨.

[٢] مولى محمّد باقر بن مولى محمّد تقى مجلسى، مشهور به علّامه مجلسى. وى شيخ الإسلام عصر خويش بوده و از علماء و محدّثين بزرگ اماميّه است. در علم و تحقيق و احياء كلمه دين و ترويج دين مُبين و نشر احاديث ائمّه معصومين و تأليف و تدوين آثار علمى كمتر كسى با وى برابرى مى‌كند. او در أمر به معروف و نهى از منكر تصلُّب و سختگيرى داشته و اهل سخاوت و بخشش بوده است. وى در سال ١٠٣٧ متولّد و در ٢٧ رمضان سال ١١١١ ديده از جهان فرو بست و بر جمال جانان گشود، و در جامع اعظم اصفهان در خاك آرميده است. (الكُنى و الألقاب، ج ٣، ص ١٤٧).

[٣] محمّد بن ابراهيم بن يحيى، ملقَّب به صدر الدين و صدر المتألّهين و معروف به ملّا صدرا از اكابر حكماء و أفاخم فلاسفه اسلام است و در علوم كلام، فلسفه، تفسير، حديث و عرفان تبحّرى به سزا داشته، و از أجلّه شاگردان مير داماد، شيخ بهايى و مير فندرسكى بوده است. آثار وى مملوّ از ابتكارات علمى و تبحّر فراوان اوست. از ميان تأليفات بسيار او، اين آثار شهرتى فراوان دارند: الأسفار الأربعة، الشواهد الرّبوبيّة، شرح اصول الكافي، تفسير القرآن الكريم و تعليقه بر الهيّات شفا. وى هفت بار پياده به سفر حجّ مشرّف شد، و سرانجام در سفر هفتمين در سال ١٠٥٠ هجرى در بصره وفات يافته و در همان جا به خاك سپرده شد. (ريحانة الأدب، ج ٣، ص ٤٢٠).

[٤] شرح اصول الكافي، صدر المتألّهين شيرازى، ج ٣، ص ٢٢٧.

[٥] مصباح الهداية الى الخلافة و الولاية، يكى از آثار عرفانى و ارزشمند امام خمينى (ره) است، كه أبحاث آن حول انسان كامل و نبوّت و ولايت مى‌باشد. اين اثر گرانبها اخيراً توسّط مؤسّسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى به همراه مقدّمه استاد سيّد جلال الدّين آشتيانى به شكلى نفيس به چاپ رسيده است.

[٦] مصباح الهداية الى الخلافة و الولاية، ص ٦٤.