شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢١ - مقاله دوّم در بيان شمّهاى از حقيقت عقل و جهل و بيان مراد حديث شريف

مقاله دوّم در بيان شمّه‌اى از حقيقت عقل و جهل و بيان مراد حديث شريف‌

بدان كه عقل و جهلى را كه در محضر مواليان مورد بحث بود، به حسب ظاهر، عقل و جهلى است كه در انسان است كه آن قوه عاقله، يعنى قوه روحانيه‌اى است كه به حسب ذات، مجرّد و به حسب فطرت، مايل به خيرات و كمالات و داعى به عدل و احسان است، و در مقابل آن، قوه واهمه است كه فطرتاً، تا در تحت نظام عقلى نيامده و مسخَّر در ظلِّ كبرياىِ نفس مجرد نشده، مايل به دنيا- كه شجره خبيثه و اصل اصول شرور است- مى‌باشد و پس از اين- ان شاء اللّه- ذكرى از اين دو پيش مى‌آيد.

و اما عقلى كه در لسان شريف حضرت صادق [عليه السلام‌] از آن اسم برده شده- به مناسبت خصايصى كه براى او ذكر شده از قبيل اين كه اوّل خلق از روحانيين است- عقل كلى عالم كبير است كه باطن و سرّ و حقيقت عقول جزئيه است. و به فهم آن حقيقت، آنچه مورد نظر آنان بوده نيز معلوم شود و آن جوهرى است‌