شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٥٩ - فصل سوّم در تحصيل فضيلت عدالت

و اهل معرفت گويند كه اين موذيات كه بر انسان در قبر مسلَّط شود، ظهور ملكوت اخلاق ذميمه است‌ [١]. و اين اخلاق ذميمه هم در اين عالم نيز انسان را فشار دهد و اذيت كند؛ لكن چون نفس در غلاف طبيعت است به واسطه غلبه خدر طبيعت بر آن، از ملكوت خود غافل است، و قدرت تامّه ملكوتيه نيز در آن ظاهر نشده است. از اين جهت، از انواع موذيات موجوده در باطن نفس غافل و احساس آنها را نكند.

و چون نشئه ملك به ملكوت عالم قبر و برزخ تبديل شد، بساط ظاهر برچيده شود، و صفحه باطن ظاهر شود، و غيب نفس شهادت شود، و ملكات باطنه محسوس و ظاهر گردد، و به صورتهاى مناسبه جلوه كند، و انسان خود را مبتلا و محصور در انواع بليّات و موذيات بيند، و انواع ظلمتها و كدورتها و وحشتها به او احاطه كند.

و اگر به اين فشارها و زحمت و ذلّت و عذابهاى برزخى و قبرى رفع كدورتهاى نفسانى شد و اجانب و غرائب فطرت زايل شد، در قيامت به سعادت رسد، و در ظلّ عنايات شافعان- عليهم السلام- به مقام كريم موعود خود رسد. و اگر خداى نخواسته ريشه اخلاق فاسده و ظلمات و كدورتهاى نفسانيه، بكلّى زايل نشد، در اهوال و عذابهاى روز قيامت و مواقف پنجاه‌گانه‌ [٢] آن واقع شود، و در تحت فشارها و عذابهاى بيشترى واقع گردد، تا بلكه امر به عذاب سخت جهنم منتهى نشود. و اگر در اين مواقف هولناك نيز نور فطرت غلبه نكرد، كار

[١] علم اليقين، فيض كاشاني (ره)، ج ٢، ص ٨٧٦ و ٨٨٣. اين مطلب از بعضى از روايات نيز استفاده مى‌شود، نگاه كنيد به: بحار الأنوار، ج ٦، ص ٢٢٤، كتاب العدل و المعاد، باب ٨، أحاديث ٢٥- ٢٦.

[٢] نگاه كنيد به: بحار الأنوار، ج ٧، ص ١٢٦، كتاب العدل و المعاد، باب ٦، أحاديث ٣ و ٥.