شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٣٤ - فصل دوم در بيان فرق ما بين رجاء و غرور است

روايت است.

« الدُّنْيا مَزْرَعَةُ الآخِرَة». [١]

آنان كه عمل نكنند و جزاء و نتيجه خواهند، مغرورانند.

و آنان كه عمل كنند و به عمل خود اعتماد كنند، از معجبانند كه از خود ناسى و از حق غافلند.

و آنان كه عمل كنند و خود و عمل خود را ناچيز شمارند و به حق و سعه رحمت او اعتماد دارند، اصحاب رجاء هستند.

علامت اينها آن است كه در دنيا نيز به غير حق اعتماد و توكّل نكنند، و چشمشان از ديگر موجودات بسته و به جمال جميل باز است، و از عمل به وظيفه و قيام به خدمت، خوددارى نكنند؛ بلكه معرفت آنها، آنان را به عمل وادارد و از مخالفت بازدارد.

و در احاديث شريفه، اشاره به آنچه مذكور شد فرموده؛ چنانچه در «كافى» شريف سند به حضرت صادق [عليه السّلام‌] رساند كه راوى گويد:

«گفتم به آن بزرگوار كه يك دسته از مردم معصيت خدا مى‌كنند و مى‌گويند:

ما اميدواريم. و همين طور هستند تا بميرند.

فرمود: اين جماعت مردمى هستند دستخوش امانى و آرزوى بيجا. اينان دروغ مى‌گويند، اينها راجى نيستند. كسى كه اميد چيزى را داشته باشد آن را طلب كند و كسى كه از چيزى بترسد فرار كند از آن».

قُلْتُ لَهُ:« قَوْمٌ يَعْمَلُونَ بِالْمَعاصي وَ يَقُولُونَ نَرْجُو، فَلا يَزالُونَ كَذلِكَ حَتّى يَأْتِيَهُمُ الْمَوْتُ. فَقالَ: هؤُلاءِ قَوْمٌ يَتَرَجَّحُونَ فِي الأَمانِيّ، كَذَبُوا، لَيْسُوا بِراجِينَ، إنَّ مَنْ رَجا شَيْئاً طَلَبَهُ، وَ مَنْ خَافَ مِنْ شَيْ‌ءٍ هَرَبَ مِنْهُ». [٢]

[١] متن روايت نبوى اين است:

«الدُّنْيا مَزْرَعَةُ الآخِرَة».

(عوالي اللّآلي، ج ١، ص ٢٦٧، ح ٦٦).

[٢] متن روايت كافى اين است: عَنْ أبي‌ عَبْدِ اللّهِ (عَلَيْهِ السَّلامُ)، قالَ:

قُلْتُ لَهُ: «قَوْمٌ يَعْمَلُونَ بِالْمَعاصي وَ يَقُولُونَ نَرْجُو، فَلا يَزالُونَ كَذلِكَ حَتّى يَأْتِيَهُمُ الْمَوْتُ. فَقالَ: هؤُلاءِ قَوْمٌ يَتَرَجَّحُونَ فِي الأَمانِيّ، كَذَبُوا، لَيْسُوا بِراجِينَ، إنَّ مَنْ رَجا شَيْئاً طَلَبَهُ، وَ مَنْ خَافَ مِنْ شَيْ‌ءٍ هَرَبَ مِنْهُ».

(اصول كافي، ج ٢، ص ٥٥، كتاب الايمان و الكفر، باب الخوف و الرَّجاء، ح ٥).