شرح حديث« جنود عقل و جهل» - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١١٤ - فصل اول مقصود از تصديق و جحود

است، و حق طلب و عاشق حق است (چنانچه سابقاً معلوم شد) با حقايق ايمانيه و امور حقه- كه از عالم نور و طهارت و قدس است- مناسبت ذاتيّه دارد، و با جهالات و اباطيل و اغلوطه‌ها و اكاذيب بى‌تناسب است.

و در محل خود مقرر است كه علم و عالِم و معلوم بايد با هم متناسب باشد، و علم غذاى عالم است. و چنانچه غذا با متغذّى بايد مناسب باشد- زيرا كه با متغذّى متحد شود- غذاى روحانى با متغذّى نيز بايد متحد شود و با آن بايد مناسب باشد؛ چنانچه در باب «اتحاد عالم و معلوم» و «عاقل و معقول» مبرهن است‌ [١] و خداىِ تعالى‌ در سوره مباركه عبس آيه ٢٤ فرمايد:

«فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‌ طَعامِهِ» بايد انسان البته نظر كند به طعام خود.

و در «كافى» شريف، سند به حضرت صادق- عليه السلام- رساند كه در معنى آيه شريفه فرمود: بايد انسان نظر كند به علمش كه اخذ مى‌كند، ببيند از كه اخذ مى‌كند.

عَنْ زَيْدٍ الشَّحّامِ، عَنْ أبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلامُ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزّ وَ جَلَّ:« فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‌ طَعامِهِ» قالَ:« قُلْتُ ما طَعَامُهُ؟ قَالَ: عِلْمُهُ الَّذي يَأْخُذُهُ، عَمَّنْ يَأْخُذُهُ؟». [٢]

و «شيخ مفيد»- رضوان اللَّه عليه- از حضرت باقر- عليه السّلام- به همين مضمون روايت فرموده. [٣]

پس انسان تا به فطرت اصليه خود است، چون از عالم نور و طهارت است، متناسب با علوم حقيقيّه و معارف الهيّه و حقايق روحانيّه و عوالم غيبيّه است، و

[١] الأسفار الأربعة، ج ٣، ص ٣١٢، فصل ٧ از مرحله ١٠.

[٢] اصول كافي، ج ١، ص ٣٩، كتاب فضل العلم، باب ١٤، ح ٨.

و اين روايت كه در كافى شريف از امام باقر (عليه السلام) نقل شده است:

عَنْ زَيْدٍ الشَّحّامِ، عَنْ أبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلامُ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزّ وَ جَلَّ: «فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‌ طَعامِهِ» قالَ: «قُلْتُ ما طَعَامُهُ؟ قَالَ: عِلْمُهُ الَّذي يَأْخُذُهُ، عَمَّنْ يَأْخُذُهُ؟».

[٣] الاختصاص، ص ٤.