شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٤١ - مقدمه

رقيب آزار گردند و هم عوام فريب , و آن امور خارجى عبارت است از : تشنيع و زشت گويى مخاطب , به دروغ كشاندن گفتار يا نوشتار مخاطب از طريق افزايش يا كاهش يا تاويل و مطالب وى , و آنچه مايه حسرت و خيبت و خسران و اندوه اوست وارد كردن , مانند عبارت هاى مغلق يا مطالب نامفهوم آوردن , مبالغه در اينكه مطلب بسيار دقيق و غير مسبوق است , تسفيه و تهمت به سفاهت زدن , و متهم به خلط به حشور و هذيان و تكرار و نمودن

اميد است خداى سبوح و قدوس همگان را از عيب مغالطه هاى بالذات و بالعرض تنزيه و از نقص آنها تقديس فرمايد تا همه محققان مظهر نزاهت و قداست حضرتش باشد ( ٢ )

اگر آنچه در شرح حكمه الاشراق آمده بخوبى تحليل شود , به همان دو عامل مهم كه پيش از اين بدانها اشاره شد يعنى : تشخيص محققانه و درست راه و پيمودن نستوهانه آن پى مى بريم زيرا آنچه به عنوان عدم علم و معرفت نسبت به قوانين صحيح استدلال بيان شده است , به بخش اول صراط مستقيم بر مى گردد كه همان دشوارى تشخيص راه باشد , و آنچه تحت عنوان ميل به ايذاء ديگران و محبت رياست و پيروزى بر رقيب و نفى حكمت كردن به منظور جذب دل چند عامى ( ٣ ) طرح گرديده , با بخش سختى پيمودن راه درست مرتبط است

اهميت اهتمام به نزاهت روح و قداست نفس و تاثير بسزاى اخلاق در فهم علوم و كاربرد معارف بحدى است كه جناب ارسطو فراگيرى اخلاق را قبل از ساير بخش هاى علوم استدلالى لازم دانسته است , زين الدين عمر بن سهلان ساوى قرن ششم در شرح رساله الطير ابن سينا قده مى گويد[ : خلاف كرده اند متقدمان تا كدام علم اولى تر بود كه اول خوانند , معلم اول گويد : كه علم اخلاق بايد خواند , آنگه ميزان يعنى منطق , آنگه طبيعى , آنگه رياضى , آنگه الهى] ( ٤ )