ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣١٣ - فراء معاذ بن مسلم
بعرض رسانم من در مسجد مىنشينم، شخصى آمده و چيزى ميپرسد، اگر يقين كردم كه از مخالفين شما است موافق رأى ايشان فتوى ميدهم و اگر دانستم كه از مواليان شما اهل بيت است موافق آنچه از شما رسيده فتوايش ميگويم و اگر مجهول الحال باشد فتواى قطعى نداده و همينقدر ميگويم كه از فلان شخص چنين رسيده و از فلان همچنان و قول شما را نيز بدينوسيله نقل ميكنم. آن حضرت فرمودند كه اينچنين كن من هم اينچنين ميكنم و مثل آن از باب قضاى تهذيب هم نقل شده و در آخرش آن حضرت فرمودند رحمك اللّه همچنين بكن بارى موافق آنچه از سيوطى و خالد ازهرى و جمعى ديگر از علماى ادب نقل شده معاذ بن مسلم نخستين واضع علم صرف ميباشد و تأليفات بسيارى بدو منسوب است. ولادتش در زمان خلافت يزيد بن عبد الملك اموى (١٠١- ١٠٥ ه ق) و يا خلافت پدرش عبد الملك بن مروان (٦٥- ٨٦ ه ق) واقع و وفاتش هم در سال يكصد و هشتاد و هفتم يا نودم هجرت بوده و اولاد و احفاد بسيارى كه داشته تماما در حال حيات او مردند و قول ثانى مذكور در ولادتش بصحت اقرب و با طويل العمر بودن او كه زبانزد عامّه بوده و از معمّرينش ميشمارند انسب ميباشد و بعضى از شعرا در طول عمر معاذ گويد:
ان معاذ بن مسلم رجل |
ليس لميقات عمره امد |
|
قد شاب رأس الزمان و اكتهل ال |
دهروا ثواب عمره جدد |
|