ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٠٩ - قاضى زاده احمد بن قاضى نصر اللّه دبيلى
تفسير قاضى بيضاوى ٤- شرح حاشيه حكمة العين ٥- حاشيه شرح مفتاح ٦- حاشيه شرح تلويح ٧- شرح مواقف عضدى ٨- شرح هدايه ٩- نتايج الافكار فى كشف الرموز و الاسرار در فقه حنفى. (ص ٢١٥ هب و ٩٩ ت و ٢٤٧ ج ٥ فع و ٣٥٣٩ ج ٥ س و غيره)
قاضىزاده احمد بن قاضى نصر اللّه دبيلى
- تتوى سندى، معروف به قاضىزاده تتوى، از افاضل مورّخين اماميّه ميباشد كه پدرش در شهر تته از بلاد سند از قضات حنفيّه بوده و خودش تشيّع اختيار كرد و در دربار اكبر شاه هندى (٩٦٣- ١٠٠٤ ه ق- ظسج- غد) تقرّب يافت و از تأليفات او است:
١- احسن القصص و دافع الغصص كه تاريخ الفى نام مذكور ذيل خود را بجهت ضخامت آن ملخص كرده و بهمين اسم موسومش داشته و يك نسخه از آن در خزانه رضويه موجود است ٢- اخلاق التتوى ٣- اسرار الحروف كه مثل كتاب مفاحص نام صائن الدين على بن محمد تر كه مشتمل برموز اعداد هم ميباشد ٤- الفى يا تاريخ الفى كه بفرموده ذريعة تاريخ هزار ساله از رحلت حضرت رسالت ص (سال دهم هجرت) تا عصر خود مؤلف ميباشد و آنرا در دو مجلد بزرگ بزبان فارسى براى شاه معظم تأليف داده و نسخه هردو مجلد در خزانه رضويه موجود و جلد اولش تا سال پانصد تمام رحلت بوده و جلد دويم نيز از پانصد و يكم تا نهصد و هشتاد و چهارم رحلت است و در ذريعه بعد از اين جمله گويد كه در آن نسخه تتمه هزار سال نبوده ٥- تحقيق الترياق الفاروق ٦- خلاصة الحياة در اخبار حكما.
سبب تشيّع قاضىزاده همانا مصاحبت صلحاى عراق عرب بوده كه در ولايت خود بفيض صحبت ايشان نايل آمد و كمال همنشين دلنشين وى گرديد. علاوه بر آن موافق آنچه معاصرش قاضى نور اللّه شوشترى در مجالس المؤمنين گفته قاضىزاده در خلال آن احوال حضرت امير المؤمنين ع را در خواب ديد كه تفسير كشاف در دست گرفته و آيه مباركه إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ را گشوده و بدو فرمود كه تفسير اين آيه را مطالعه كن پس از خواب بيدار شد و مبهوت و متحير جوياى كتاب كشّاف بود تا ميرزا حسن نامى از بزرگزادگان عراق را ديد كه كتاب كشّاف بر دست دارد و خانه قاضىزاده را سراغ ميكند كه آنرا حسب الامر رؤيائى آن حضرت بدو برساند اينك قاضىزاده بعد از مطالعه تفسير آن آيه مذهب شيعه را قبول نمود.
وفات قاضىزاده- بنابر آنچه از نامه دانشوران نقل شده در سال نهصد و نود و