قرآن و سنت دلالت دارند كه شريعت اسلامى، خاتم شرايع و شريعتى جاودانى و رسول خدا(ص)، پيامبر خاتم و كتاب او آخرين كتاب آسمانى است. بنابراين حلال آن تا هنگام قيامت حلال و حرام آن حرام خواهد بود؛ و همچنان كه گذشت آيات و روايات زيادى اين مطلب را تأييد مى‌كنند. بر اين اساس نبايد ميان جاودانگى شريعت اسلامى و تأثير زمان و مكان بر استنباط احكام شرعى، منافاتى وجود داشته باشد. خوشبختانه استاد احمد مصطفى زرقا، به اين شرط تصريح كرده كه عنصر زمان ومكان به اعتبار احكامى كه از طريق نصوص شرعى به دست ما رسيده لطمه‌اى وارد نمى‌كند؛ و تنها در احكامى كه از طريق قياس، مصالح مرسله و استحسان استنباط شده‌اند، مؤثر است. وى چنين مى‌گويد:

«فقيهان مذاهب مختلف اسلامى معتقدند احكامى كه با تغيير زمان، مكان و اخلاقيات مردم تغيير مى‌كنند، تنها احكامى هستند كه مجتهدين بر مبناى قياس يا تشخيص مصلحت مقرر داشته‌اند و منظور از قاعده «تغيير احكام به تغيير زمان»، همين احكام است. ولى احكام بنيادينى كه شريعت اسلامى با اوامر و نواهى تصريح شده جهت تأسيس و تحكيم همان‌ها آمده است، با تغيير زمان عوض نمى‌شوند؛ مانند حرمت امورى كه به طور مطلق حرامند؛ وجوب رضايت طرفين در عقود؛ لزوم پايبندى انسان به عقدى كه بسته است؛ ضمانت ضررى كه به ديگرى وارد شود؛ صحت اقرار انسان عليه خودش نه ديگرى، وجوب ممانعت از آزار ديگران ؛ ريشه كن كردن بزهكارى؛ از بين بردن راه هايى كه موجب فساد مى‌شوند؛ حمايت از حقوق انسان‌ها؛ مسئوليت در قبال رفتار خود؛ عدم مؤاخذه