فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٧ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
و كليه وامعاء، اجزاى ناقص است.
جواب:مقصود ما اين است كه وقتى مىگوييم:مجسمه هايى كه داراى اجزاى داخلى نيستند به مجرد دميدن داراى روح مىشوند، معنايش آن نيست كهبهصرف جان دار شدن از حيوانات متعارف خارج گردند، به عكس جايى كهيك نقاشى داراى روح بشود[ كه ديگر به صورت حيوان متعارف درآمدن آن معلوم نيست.]
٣.رواياتى كه از نقاشى و مجسمه نهى كرده اند. اين دسته از روايات به شرح زير است:
الف ـ درموثقه ابوبصير روايت شده كه امام(ع) فرمود:
«...و ينهى عن تزويق البيوت. قلت: و ما تزويق البيوت؟ فقال: تصاوير التماثيل....؛
[ پيامبر(ص)فرمود جبرئيل نزدمن آمد و گفت: اى محمد! خدايت سلام مىرساند] و از «تزويق» خانه ها نهى مىكند. گفتم: تزويق خانه ها چيست؟ فرمود: كشيدن تمثالها. (٣٥)
اين روايت بنا بر اين كه ظاهر از كلمه تصاوير ـ چنانكه قبلا گذشت ـ معناى مصدرى آن باشد يعنى كشيدن، دلالت بر نهى از كشيدن تصاوير دارد. اين نهى همان گونه كهساختن تصاوير برجسته (مجسمه) موجودات داراى روح را در بر مىگيرد شامل كشيدن تصاوير غير برجسته (نقاشى) موجودات داراى روح نيز مىشود.
ميرزاى شيرازى به استدلال به اين روايت دو اشكال دارد:
اولاً؛روايت ظهور دراين دارد كه دركشيدن تصاوير، برجسته بودن آن مدّ نظراست. از اين رو مىبايست درشمول اين روايت نسبت به غير مجسمه(نقاشى) ترديد روا داشت.
ثانياً؛سند اين روايت قابل خدشه است (٣٦)دقت كنيد.
ب ـ روايت تحف العقول :
(٣٥) وسائل،ج٣،ص٥٦٠،ب٢،احكام مساكن،ح١.
(٣٦) حاشيه مكاسب،ص٦٤.