کاوش ها و چالش ها
(١)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٩ ص
(٢)
تضايف حق و تكليف
٩ ص
(٣)
انواع تضايف بين مفاهيم
١٠ ص
(٤)
دو نوع رابطه بين حق و تكليف
١٢ ص
(٥)
حق و تكليف نسبت به خدا
١٤ ص
(٦)
فلسفه وجودى حكومت
١٩ ص
(٧)
حق و تكليف حكومت در رابطه با تأمين امنيت و نظاير آن
٢٢ ص
(٨)
فلسفه  اى ديگر، وظايفى ديگر
٢٥ ص
(٩)
تأثير اختلاف مبانى در تعيين حقوق و تكاليف متقابل مردم و حكومت
٢٨ ص
(١٠)
تأمين مصالح معنوى، اصلى  ترين وظيفه حكومت
٢٩ ص
(١١)
پرسش و پاسخ
٣٢ ص
(١٢)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٣٩ ص
(١٣)
مرورى بر مباحث پيشين
٣٩ ص
(١٤)
رابطه « حق» و « عدل»
٤٠ ص
(١٥)
ملاك تعيين حق ديدگاه حقوق طبيعى و حقوق پوزيتيويستى
٤٢ ص
(١٦)
ديدگاه اسلام در مورد ملاك تعيين حق
٤٨ ص
(١٧)
اختلاف اساسى اسلام و غرب در ملاك تعيين حقوق
٥٢ ص
(١٨)
ملاحظات شريعت در بيان رابطه افعال با مصالح و مفاسد
٥٥ ص
(١٩)
مصلحت تسهيل
٥٦ ص
(٢٠)
خداوند، يگانه آمر و ناهى اصيل
٥٨ ص
(٢١)
پرسش و پاسخ
٥٩ ص
(٢٢)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٦٣ ص
(٢٣)
رويكردهاى مختلف در بحث رابطه متقابل مردم و حكومت
٦٣ ص
(٢٤)
مطالعه توصيفى رابطه متقابل مردم و حكومت در اسلام
٦٧ ص
(٢٥)
مطالعه توصيفى رابطه متقابل مردم و حكومت در نظام دموكراسى
٧٣ ص
(٢٦)
مزدورى سرمايه  داران، نقش حقيقى دولت  ها در دموكراسى غربى
٧٧ ص
(٢٧)
پرسش و پاسخ
٧٩ ص
(٢٨)
رابطه متقابل مردم و حكومت
٨٣ ص
(٢٩)
مرورى بر بحث جلسه قبل
٨٣ ص
(٣٠)
مقايسه رابطه متقابل مردم و حكومت در اسلام و غرب؛ رويكرد توصيفى
٨٥ ص
(٣١)
الف) حكومت، مردم؛ و رابطه آن دو در انديشه غربى
٨٦ ص
(٣٢)
اشكال اول بر اين نظريه
٨٩ ص
(٣٣)
اشكال سوم
٩١ ص
(٣٤)
اشكال دوم
٩٠ ص
(٣٥)
اشكال چهارم
٩٢ ص
(٣٦)
جمع  بندى اشكالات اين نظريه
٩٣ ص
(٣٧)
حكومت، مردم، و رابطه آن دو در تفكر اسلامى
٩٤ ص
(٣٨)
پرسش و پاسخ
١٠٠ ص
(٣٩)
رابطه متقابل مردم و حكومت
١١١ ص
(٤٠)
رابطه مردم و حكومت فرمانبرى و فرمانروايى، يا ؟
١١١ ص
(٤١)
جايگاه مردم و حاكم در انديشه سياسى اسلام
١١٥ ص
(٤٢)
انديشه سياسى اسلام مردم و حاكم، مسؤول در برابر خداوند
١١٨ ص
(٤٣)
خلاصه بحث
١٢١ ص
(٤٤)
رابطه متقابل مردم و حكومت
١٣٣ ص
(٤٥)
مرورى بر بحث جلسه پيشين
١٣٣ ص
(٤٦)
نگاه اسلام به مردم و حكومت
١٣٤ ص
(٤٧)
تأمين مصالح معنوى، وظيفه حكومت و حق مردم در حكومت اسلامى
١٣٧ ص
(٤٨)
پرسش و پاسخ
١٤١ ص
(٤٩)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
١٥٥ ص
(٥٠)
مقدمه
١٥٥ ص
(٥١)
ايمان، محور اصلى دعوت انبيا
١٥٦ ص
(٥٢)
روش صحيح تحقيق در اين مسأله
١٥٨ ص
(٥٣)
محور دعوت انبيا از نگاه قرآن
١٦٠ ص
(٥٤)
كفر، سرمنشأ اصلى انحطاط
١٦٤ ص
(٥٥)
چند پرسش اساسى در بحث ايمان
١٦٩ ص
(٥٦)
پرسش و پاسخ
١٧٠ ص
(٥٧)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
١٧٣ ص
(٥٨)
حقيقت ايمان
١٧٣ ص
(٥٩)
تصديق، حقيقت ايمان؟
١٧٤ ص
(٦٠)
تلازم ايمان با شك و جهل؟!
١٧٧ ص
(٦١)
قرآن و « تقابل علم و ايمان»
١٨٠ ص
(٦٢)
رابطه ايمان با « علم» و « اختيار»
١٨٥ ص
(٦٣)
نظريه صحيح در باب حقيقت ايمان
١٨٢ ص
(٦٤)
مقدمه ايمان يقين منطقى يا يقين عرفى؟
١٨٨ ص
(٦٥)
دو عامل ازدياد و تقويت ايمان
١٩٠ ص
(٦٦)
چكيده بحث
١٩١ ص
(٦٧)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
١٩٣ ص
(٦٨)
متعلَّق ايمان در آيات قرآن
١٩٥ ص
(٦٩)
رابطه « ايمان به ملايكه» و بحث « تجربه نبوى»
١٩٨ ص
(٧٠)
ايمان به همه انبيا، لازمه ايمان حقيقى
٢٠٥ ص
(٧١)
ديدگاه  هاى ديگر در مورد متعلَّق ايمان
٢٠٧ ص
(٧٢)
رابطه پذيرش تاريخى انبيا و ايمان
٢٠٩ ص
(٧٣)
ايمان، گوهر دعوت انبيا
٢١٣ ص
(٧٤)
مرورى بر مباحث پيشين
٢١٣ ص
(٧٥)
« تجربه نبوى» و « تفسير هرمنوتيكى» شبهاتى براى تضعيف ايمان
٢١٤ ص
(٧٦)
پاسخى اجمالى از اين دو شبهه
٢١٦ ص
(٧٧)
شبهه  اى ديگر
٢١٧ ص
(٧٨)
تعارض وحى با علم و عقل
٢١٨ ص
(٧٩)
قرآن و افلاك نه  گانه بطلميوسى
٢٢١ ص
(٨٠)
قرآن و نظريه « تكامل انواع»
٢٢٦ ص
(٨١)
مشكل مجاز و استعاره در قرآن
٢٢٨ ص
(٨٢)
پاسخ اين شبهه
٢٣٢ ص
(٨٣)
چكيده بحث شبهات ناظر بر استناد به ظواهر قرآن
٢٣٥ ص
(٨٤)
پرسش و پاسخ
٢٣٦ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢٤ - قرآن و افلاك نه  گانه بطلميوسى

اين چنين مى‌فرمايد: إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِزِينَة الْكَوَاكِبَ[١]؛ ما آسمان دنيا را به زيور اختران آراستيم. و در جاى ديگر مى‌فرمايد: وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ...[٢]؛ و د رحقيقت، آسمان دنيا را با چراغ هايى زينت داديم. در اين دو آيه «دنيا» مضاف اليه «سماء» نيست و منظور از «السماء الدنيا» آسمان اين دنيا ـ كه در محاورات ما به كار مى‌رود ـ نيست، بلكه «دنيا» صفت آسمان و به معناى «پايين تر» مى‌باشد. «السماء الدنيا» يعنى: آسمان پايين تر، آسمانى كه به ما انسان ها نزديك تر است. با توجه به اين نكته، معناى اين دو آيه اين است كه تمام اين ستارگانى كه شما مى‌بينيد، ما اينها را زينتى براى آسمانى كه پايين تر است قرار داديم. قرآن مى‌فرمايد تمام اين ستاره ها و سياره ها چراغ هاى آسمان پايين تر هستند؛ يعنى آسمان پايين تر، محيط بر تمام اين ستارگان و فوق آنها است. اين نظر قرآن در مورد «آسمان پايين تر» است و در مورد آسمان هاى بالاتر نيز ما علمى نداريم و قرآن كريم توصيفى از آن به دست نداده است.

اكنون اين توصيف چگونه با نظريه هيأت بطلميوسى تطابق دارد؟ هيأت بطلميوسى مى‌گفت هفت سياره منظومه شمسى در فلك هاى اول تا هفتم هستند و تمامى ستارگان و ثوابت در فلك هشتم. قرآن مى‌فرمايد تمامى آن هفت سياره كه تا آن زمان كشف شده بود و سياراتى كه بعداً كشف شده اند و همه ستارگان به گونه اى قرار گرفته اند كه در زير آسمان پايين ترند و گويى «آسمان پايين تر» به منزله سطحى است كه به وسيله ستارگان زينت شده است. اين سخن با آنچه هيأت بطلميوسى مى‌گويد از زمين تا آسمان تفاوت دارد، پس چگونه مى‌توان ادعا كرد كه پيامبر تحت تأثير فرضيات نجومى خويش


[١] صافات (٣٧)، ٦. [٢] ملك (٦٧)، ٥.