کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣٥ - چكيده بحث شبهات ناظر بر استناد به ظواهر قرآن

چكيده بحث شبهات ناظر بر استناد به ظواهر قرآن

پس به طور كلى ما سه دسته آيات داريم كه مورد چنين تشكيكى واقع مى‌شود:

دسته اول آياتى هستند كه كسانى بى جهت و به سليقه خود بر فرضيه علمىِ غلط تطبيق كرده اند و اكنون كه غلط بودن آن فرضيه روشن شده است، بطلان اين تطبيق نيز ظاهر گشته است؛ نظير سماوات سبع كه بر افلاك نه گانه تطبيق شده بود و بطلان آن پديدار شد. در اين گونه موارد، نقصى به قرآن وارد نمى‌شود، بلكه اشكال مربوط به تطبيق بى مورد است كه عده اى خواسته اند هر طور كه شده، يك نظريه علمى را بر قرآن تحميل كنند.

دسته دوم، آياتى هستند كه مطالبى را در قالب استعاره و مجاز و كنايه بيان كرده است و عده اى با تمسك به اين گروه آيات مى‌خواهند نتيجه بگيرند كه تمام قرآن، كنايه و مجاز و استعاره و تمثيل است و هيچ يك از مطالب آن مابه ازا و مطابَق واقعى و حقيقى ندارد. در اين مورد نيز اشاره كرديم كه اصل اولى در گفتگوها و محاوره هاى رايج عقلايى اين است كه متكلم، معناى حقيقى الفاظ را اراده مى‌كند و اگر غير از اين باشد، بايد قرينه بياورد. وجود ضرب المثل و مجاز و كنايه و استعاره در يك زبان باعث نمى‌شود كه اهل آن زبان، تمامى سخنان يكديگر را حمل بر معناى غيرحقيقى و مجازى كنند! بلكه به عكس، هميشه سخن افراد را حمل بر حقيقت مى‌كنند، مگر قرينه اى بر خلاف آن وجود داشته باشد. قرآن كريم نيز از اين قاعده مستثنا نيست و بايد كلمات و آيات آن را حمل بر حقيقت كنيم، مگر قرينه اى بر خلاف آن اقامه شود.

دسته سوم، آياتى هستند كه از ظاهر آنها مطلبى استفاده مى‌شود كه با نظريه علمى رايج سازگارى ندارد؛ نظير آياتى كه كيفيت خلقت حضرت آدم را بيان مى‌كند، كه ادعا مى‌شود با نظريه تكامل انواع داروين سازگارى ندارد و اين